📅 १७ एप्रिल दिनविशेष – थोडक्यात:
- १४९२ – कोलंबसच्या मोहिमेला स्पेनची मान्यता
- १८९७ – पहिली बोस्टन मॅरेथॉन आयोजित
- १९६१ – Bay of Pigs आक्रमण अपयशी
- १९७५ – डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांचे निधन
- आज – जागतिक हिमोफिलिया दिन
📅 १७ एप्रिल दिनविशेष – आजच्या दिवसाचा इतिहास
इतिहासाच्या प्रत्येक दिवशी काही ना काही महत्त्वाच्या घटना घडलेल्या असतात. १७ एप्रिल हा दिवस जागतिक स्तरावर आणि भारतीय इतिहासात अनेक महत्त्वपूर्ण घटनांनी भरलेला आहे. आज आपण जाणून घेऊया १७ एप्रिलच्या दिनविशेष माहिती — महत्त्वाच्या घटना, जन्म, मृत्यू आणि विशेष दिन.
📜 १७ एप्रिलच्या महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना
⚓ १४९२ – कोलंबसच्या अमेरिका मोहिमेला स्पेनची मान्यता
स्पेनचे राजे फर्डिनांड आणि इसाबेला यांनी क्रिस्तोफर कोलंबस याच्या पश्चिमेकडे समुद्रमार्गाने जाण्याच्या योजनेला १७ एप्रिल १४९२ रोजी मान्यता दिली. या निर्णयामुळे पुढे अमेरिका खंडाचा शोध लागला, जो जागतिक इतिहासातील सर्वात महत्त्वाच्या घटनांपैकी एक आहे.
✝️ १५२१ – मार्टिन ल्यूथरचा धर्मशाळेसमोर खटला – Diet of Worms
मार्टिन ल्यूथर या जर्मन धर्मगुरूने १७ एप्रिल १५२१ रोजी “Diet of Worms” या धार्मिक सभेत आपल्या लेखनाचा बचाव केला. या घटनेने प्रोटेस्टंट धर्मसुधारणेला गती मिळाली. त्यानंतर त्यांना रोमन कॅथलिक चर्चमधून बहिष्कृत करण्यात आले.
🏃 १८९७ – जगातील पहिली बोस्टन मॅरेथॉन
१७ एप्रिल १८९७ रोजी अमेरिकेत जगातील पहिली बोस्टन मॅरेथॉन धावण्याची शर्यत आयोजित करण्यात आली. ही जगातील सर्वात जुनी वार्षिक मॅरेथॉन शर्यत आहे, जी आजही दरवर्षी भरवली जाते.
✈️ १९४२ – फ्रेंच जनरल गिरोडची अविश्वसनीय सुटका
दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान १७ एप्रिल १९४२ रोजी फ्रेंच जनरल हेन्री गिरोड यांनी जर्मनीच्या कोनिगस्टाईन किल्ल्यातून थरारक पलायन केले. ते किल्ल्याची भिंत उतरून पळाले आणि धावत्या रेल्वेत उडी मारून फ्रान्सच्या सीमेपर्यंत पोहोचले.
🐄 १९४१ – युगोस्लाव्हियाचे जर्मनीसमोर शरणागतीकरण
दुसऱ्या महायुद्धात १७ एप्रिल १९४१ रोजी युगोस्लाव्हियाने नाझी जर्मनीसमोर शरणागती पत्करली. केवळ ११ दिवसांच्या जर्मन हल्ल्यानंतर युगोस्लाव्हियाचे ३ लाखांहून अधिक सैनिक कैदी झाले.
🚗 १९६४ – Ford Mustang चे ऐतिहासिक अनावरण
१७ एप्रिल १९६४ रोजी न्यूयॉर्कच्या World’s Fair मध्ये Ford Mustang या प्रसिद्ध अमेरिकन कारचे अनावरण करण्यात आले. पहिल्याच दिवशी सुमारे २२,००० गाड्या विकल्या गेल्या — अमेरिकेच्या ऑटोमोबाईल इतिहासातील हा एक मैलाचा दगड आहे.
🇨🇺 १९६१ – Bay of Pigs आक्रमण अपयशी
१७ एप्रिल १९६१ रोजी अमेरिकेच्या CIA ने प्रशिक्षित सुमारे १,४०० क्यूबन निर्वासितांनी क्यूबावर हल्ला केला. Bay of Pigs म्हणून ओळखले जाणारे हे आक्रमण पूर्णपणे अपयशी ठरले आणि शीतयुद्धाच्या काळातील अमेरिकेची ही सर्वात मोठी परराष्ट्र धोरण चूक मानली जाते.
🇵🇱 १९८९ – पोलंडमध्ये Solidarity कामगार संघटनेला कायदेशीर मान्यता
जवळपास एक दशकाच्या संघर्षानंतर १७ एप्रिल १९८९ रोजी पोलंडमध्ये Solidarity कामगार संघटनेला कायदेशीर मान्यता मिळाली. पुढे झालेल्या निवडणुकांमध्ये Solidarity ने ९९ संसदीय जागा जिंकल्या आणि पोलंडमधील कम्युनिस्ट राजवटीचा अंत झाला.
🇨🇦 १९८२ – कॅनडाचा संपूर्ण स्वायत्त कायदा
१७ एप्रिल १९८२ रोजी राणी एलिझाबेथ द्वितीय यांनी Canada Act (Constitution Act, 1982) वर स्वाक्षरी केली, ज्यामुळे कॅनडाला ब्रिटनपासून संपूर्ण कायदेशीर स्वायत्तता मिळाली.
🎂 १७ एप्रिल – आजच्या दिवशी जन्मलेले महान व्यक्ती
🧘 निसर्गदत्त महाराज (१८९७–१९८१) – अद्वैत वेदांताचे संत
निसर्गदत्त महाराज यांचा जन्म १७ एप्रिल १८९७ रोजी मुंबईत झाला. ते इंचागिरी संप्रदायाचे संत होते. त्यांनी “मी कोण आहे?” या प्रश्नावर आधारित अद्वैत वेदांत तत्त्वज्ञान सांगितले. त्यांचे “I Am That” (मराठी: “मी तेच आहे”) हे पुस्तक जगभरात प्रसिद्ध आहे. ८ सप्टेंबर १९८१ रोजी त्यांचे निधन झाले.
💰 J.P. Morgan (१८३७–१९१३) – अमेरिकेचे महान उद्योगपती
जॉन पियरपॉन्ट मॉर्गन यांचा जन्म १७ एप्रिल १८३७ रोजी हार्टफोर्ड, कनेक्टिकट येथे झाला. ते अमेरिकेचे सर्वात प्रभावशाली बँकर आणि उद्योगपती होते. त्यांनी JP Morgan & Co. ची स्थापना केली, जी आजही जगातील सर्वात मोठ्या वित्तीय संस्थांपैकी एक आहे. ३१ मार्च १९१३ रोजी त्यांचे निधन झाले.
🎵 व्हिक्टोरिया बेकहॅम (१९७४) – गायिका व फॅशन डिझायनर
व्हिक्टोरिया बेकहॅम यांचा जन्म १७ एप्रिल १९७४ रोजी इंग्लंडमध्ये झाला. त्या Spice Girls या प्रसिद्ध गटाच्या “Posh Spice” म्हणून ओळखल्या जातात आणि आज एक यशस्वी फॅशन डिझायनर आहेत.
🎸 Maynard James Keenan (१९६४) – Tool बँडचे गायक
Maynard James Keenan यांचा जन्म १७ एप्रिल १९६४ रोजी झाला. ते Tool, A Perfect Circle आणि Puscifer या प्रसिद्ध रॉक बँड्सचे गायक आहेत.
🕯️ १७ एप्रिल – आजच्या दिवशी निधन झालेले महान व्यक्ती
🎓 डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन (१८८८–१९७५) – भारताचे दुसरे राष्ट्रपती
डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांचे निधन १७ एप्रिल १९७५ रोजी मद्रास (आता चेन्नई) येथे झाले. ते भारताचे पहिले उपराष्ट्रपती (१९५२–१९६२) आणि दुसरे राष्ट्रपती (१९६२–१९६७) होते. एक महान तत्त्वज्ञ, शिक्षक आणि राजकारणी असलेल्या राधाकृष्णन यांचा जन्मदिवस ५ सप्टेंबर हा भारतात शिक्षक दिन म्हणून साजरा केला जातो.
💡 बेंजामिन फ्रँकलिन (१७०६–१७९०) – अमेरिकेचे महान शास्त्रज्ञ
बेंजामिन फ्रँकलिन यांचे निधन १७ एप्रिल १७९० रोजी फिलाडेल्फिया येथे वयाच्या ८४ व्या वर्षी झाले. ते अमेरिकेचे संस्थापक पितांपैकी एक होते — शास्त्रज्ञ, लेखक, मुद्रक, राजकारणी आणि राजदूत अशा अनेक भूमिका त्यांनी बजावल्या. विजेचा शोध घेण्यासाठी केलेले त्यांचे पतंग-प्रयोग जगप्रसिद्ध आहेत.
📚 गॅब्रिएल गार्सिया मार्केझ (१९२७–२०१४) – नोबेल विजेते कोलंबियन लेखक
गॅब्रिएल गार्सिया मार्केझ यांचे निधन १७ एप्रिल २०१४ रोजी मेक्सिको सिटी येथे झाले. “One Hundred Years of Solitude” (एकांताची शंभर वर्षे) या कादंबरीसाठी त्यांना १९८२ मध्ये नोबेल साहित्य पुरस्कार मिळाला. Magic Realism या साहित्यप्रकाराचे ते प्रमुख प्रवर्तक मानले जातात.
🏆 ब्रिगेडियर भवानी सिंग (१९३१–२०११) – जयपूरचे महाराज व महावीर चक्र विजेते
ब्रिगेडियर भवानी सिंग यांचे निधन १७ एप्रिल २०११ रोजी झाले. ते जयपूरचे महाराजा होते. १९७१ च्या भारत-पाकिस्तान युद्धात (बांगलादेश मुक्ती संग्राम) त्यांनी अद्भुत शौर्य दाखवले, ज्यासाठी त्यांना महावीर चक्र प्रदान करण्यात आले.
🌍 १७ एप्रिल – विशेष दिन व आंतरराष्ट्रीय दिन
🩸 जागतिक हिमोफिलिया दिन (World Hemophilia Day)
१७ एप्रिल हा दिवस दरवर्षी जागतिक हिमोफिलिया दिन म्हणून पाळला जातो. हिमोफिलिया हा एक रक्त गोठण्याचा विकार आहे, ज्यात दुखापत झाल्यावर रक्त थांबत नाही. या दिवशी या आजाराबद्दल जनजागृती केली जाते.
📊 MPSC Quick Reference – १७ एप्रिल दिनविशेष
| वर्ष | घटना / व्यक्ती | महत्त्व |
|---|---|---|
| १४९२ | कोलंबसच्या मोहिमेला मान्यता | अमेरिका खंडाच्या शोधाची सुरुवात |
| १५२१ | मार्टिन ल्यूथर – Diet of Worms | प्रोटेस्टंट धर्मसुधारणेला गती |
| १८९७ | पहिली बोस्टन मॅरेथॉन | जगातील सर्वात जुनी मॅरेथॉन |
| १८९७ | निसर्गदत्त महाराज – जन्म | महाराष्ट्रातील अद्वैत वेदांत संत |
| १९५४ | डॉ. राधाकृष्णन – भारतरत्न | भारताचे दुसरे राष्ट्रपती, शिक्षण तज्ज्ञ |
| १९६१ | Bay of Pigs आक्रमण अपयशी | शीतयुद्धातील महत्त्वाची घटना |
| १९७५ | डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन – निधन | भारताचे पहिले उपराष्ट्रपती व दुसरे राष्ट्रपती |
| १९८२ | Canada Act – स्वाक्षरी | कॅनडाला पूर्ण कायदेशीर स्वायत्तता |
| १९८९ | Solidarity – पोलंडमध्ये मान्यता | कम्युनिस्ट राजवटीच्या अंताची सुरुवात |
| २०१४ | गॅब्रिएल गार्सिया मार्केझ – निधन | नोबेल विजेते Magic Realism चे जनक |
📝 थोडक्यात – १७ एप्रिल दिनविशेष
१७ एप्रिल हा दिवस इतिहासात अनेक कारणांनी महत्त्वपूर्ण आहे. या दिवशी भारताचे दुसरे राष्ट्रपती डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांचे १९७५ मध्ये निधन झाले. नोबेल पुरस्कारविजेते कोलंबियन लेखक गॅब्रिएल गार्सिया मार्केझ यांचेही याच दिवशी (२०१४) निधन झाले. १४९२ मध्ये कोलंबसच्या मोहिमेला मान्यता मिळाली आणि १९६१ मध्ये Bay of Pigs आक्रमण अपयशी ठरले. आज जागतिक हिमोफिलिया दिन देखील आहे.
