कॅलेंडरवरील प्रत्येक दिवस वेगवेगळ्या कारणांसाठी महत्त्वाचा असतो. या दिनविशेषच्या लेखामधून आम्ही तुम्हाला अशाच महत्त्वाच्या घटनांची माहिती देत आहोत. इतिहासाच्या पानांवर कोरल्या गेलेल्या काही महत्वाच्या घटना तसेच महत्वाच्या व्यक्तींचे जन्म आणि मृत्यूबद्दल या 10 April Dinvishesh लेखामधून सविस्तर माहिती देणार आहोत.
दिनदर्शिकेनुसार १० एप्रिल हा वर्षाचा १०० वा दिवस आहे. लीप वर्षात तो १०१ वा दिवस असतो. वर्ष संपण्यास २६५ दिवस शिल्लक असतात.
१० एप्रिल – महत्वाचे दिन
१० एप्रिल हा दिवस राष्ट्रीय भावंड दिन (National Siblings Day) म्हणून साजरा केला जातो.
बहीण-भाऊ यांच्यातील अनोख्या नात्याचा उत्सव साजरा करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो. भावंड म्हणजे बालपणाची साथ, जिव्हाळा व आयुष्यभराचे मित्र. या दिवशी सोशल मीडियावर भावंडांसोबतचे फोटो व आठवणी शेअर केल्या जातात.
१० एप्रिल हा दिवस जागतिक होमिओपॅथी दिवस (World Homeopathy Day) म्हणून ओळखला जातो.
होमिओपॅथीचे जनक डॉ. सॅम्युअल हानेमान यांच्या जन्मदिनी हा दिवस साजरा केला जातो. “Like cures like” या तत्त्वावर आधारित ही उपचार पद्धत आज जगभरात कोट्यवधी लोक वापरतात.
१० एप्रिल – महत्वाच्या ऐतिहासिक घटना
१७९५ – १० एप्रिल १७९५ रोजी फ्रान्समध्ये ग्रॅम (gram) हे वजनाचे आंतरराष्ट्रीय एकक अधिकृतपणे स्वीकारले गेले.
मेट्रिक पद्धतीच्या व्यापक स्वीकाराचा हा एक भाग होता. आज जगातील बहुतांश देश मेट्रिक पद्धत वापरतात, जी वैज्ञानिक व व्यापारी व्यवहारात अत्यंत उपयुक्त आहे.
१८४७ – १० एप्रिल १८४७ रोजी जर्मन संगीतकार फेलिक्स मेंडेलसोहन यांनी शेवटचे सार्वजनिक सादरीकरण केले.
रोमँटिक संगीताचे प्रमुख संगीतकार मेंडेलसोहन यांनी हे सादरीकरण लंडनमध्ये केले. ‘Wedding March’ साठी ते जगभरात प्रसिद्ध आहेत.
१८८९ – १० एप्रिल १८८९ रोजी रामचंद्र चॅटर्जी हे हॉट एअर बलूनमधून उड्डाण करणारे पहिले भारतीय नागरिक बनले.
कलकत्त्यातील हे धाडसी उड्डाण तत्कालीन भारतात एक चमत्कार मानले गेले. रामचंद्र चॅटर्जी हे कलाकार, जिम्नॅस्ट व देशभक्त म्हणून ओळखले जात.
१९१२ – १० एप्रिल १९१२ रोजी टायटॅनिक जहाजाने इंग्लंडमधील साउथॅम्प्टन बंदरातून पहिला व अंतिम प्रवास सुरू केला.
त्या काळातील सर्वात मोठे व अभेद्य मानले जाणारे हे जहाज उत्तर अटलांटिक महासागरात हिमनगाशी धडकून बुडाले. या दुर्घटनेत १,५१७ जणांचा मृत्यू झाला.
१९१७ – १० एप्रिल १९१७ रोजी महात्मा गांधी चंपारण्याला (बिहार) पोहोचले.
नील उत्पादक शेतकऱ्यांवर होणाऱ्या अन्यायाचा निषेध करण्यासाठी गांधीजींनी चंपारण सत्याग्रह केला. हे भारतातील गांधीजींचे पहिले सत्याग्रह होते आणि ते यशस्वी झाले.
१९५५ – १० एप्रिल १९५५ रोजी डॉ. जोनास साल्क यांनी पोलिओ लसीच्या पहिल्या यशस्वी चाचणीची घोषणा केली.
जगभरात लाखो मुलांना अपंग बनवणाऱ्या पोलिओवर विजय मिळवणारी ही लस वैद्यकशास्त्रातील एक ऐतिहासिक शोध ठरली. आज पोलिओ जगातून जवळजवळ नष्ट झाला आहे.
१९७० – १० एप्रिल १९७० रोजी पॉल मॅककार्टनी यांनी बीटल्स बँडमधून वेगळे होण्याची घोषणा केली.
जगाच्या संगीत इतिहासातील सर्वात प्रभावशाली बँड म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या बीटल्सचे विभाजन हा संगीतप्रेमींसाठी धक्कादायक निर्णय होता. या बँडने रॉक संगीतावर अमिट छाप सोडली आहे.
१९८२ – १० एप्रिल १९८२ रोजी भारताचा पहिला दूरसंचार उपग्रह इन्सॅट-१ए अवकाशात प्रक्षेपित करण्यात आला.
भारतीय दूरसंचार व हवामान अंदाज क्षेत्रातील हे एक ऐतिहासिक पाऊल होते. या उपग्रहामुळे भारताच्या टेलिव्हिजन प्रसारण व दूरसंचार क्षेत्राला मोठी गती मिळाली.
२०१० – १० एप्रिल २०१० रोजी पोलंडच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या विमानाला रशियाजवळ अपघात झाला.
स्मोलेन्स्क जवळ Tu-154 विमान क्रॅश झाल्यात राष्ट्राध्यक्ष लेक काझिन्स्की, त्यांची पत्नी व इतर ९४ वरिष्ठ अधिकारी व मान्यवर असे एकूण ९६ जण ठार झाले. पोलंडच्या इतिहासातील हा सर्वात मोठा शोकांतिकेचा दिवस होता.
२०१९ – १० एप्रिल २०१९ रोजी इव्हेंट होरायझन टेलिस्कोप प्रकल्पाने ब्लॅक होलचे जगातील पहिले छायाचित्र जाहीर केले.
M87 आकाशगंगेच्या केंद्रातील ब्लॅक होलचे हे छायाचित्र जगभरातील शास्त्रज्ञांनी मिळून काढले. सूर्यापेक्षा ६.५ अब्ज पट जड असलेल्या या ब्लॅक होलचे छायाचित्र विज्ञानातील एक अभूतपूर्व यश होते.
२०२३ – १० एप्रिल २०२३ रोजी भारताने अग्नी-V या आंतरखंडीय क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी घेतली.
५,५०० किमीहून अधिक पल्ल्याचे हे क्षेपणास्त्र भारताच्या संरक्षण सामर्थ्यात मोलाची भर घालते. या यशाने भारत अग्नी-V क्षेपणास्त्रधारक देशांच्या यादीत दाखल झाला.
१० एप्रिल – जन्म | जयंती / वाढदिवस
| साल | व्यक्ती | ओळख | मृत्यू |
|---|---|---|---|
| १७५५ | डॉ. सॅम्युअल हानेमान | जर्मन चिकित्सक, होमिओपॅथी उपचार पद्धतीचे जनक | २ जुलै १८४३ |
| १८४३ | रामचंद्र गुंजीकर | मराठी लेखक, ‘विविध ज्ञानविस्तार’ मासिकाचे संपादक, ‘मोचनगड’ कादंबरीचे लेखक | १८ जून १९०१ |
| १८४७ | जोसेफ पुलित्झर | हंगेरियन-अमेरिकन पत्रकार व प्रकाशक, पुलित्झर पुरस्कारांचे प्रवर्तक | २९ ऑक्टोबर १९११ |
| १८९४ | घनश्यामदास बिर्ला | भारतीय उद्योगपती, बिर्ला उद्योगसमूहाचे संस्थापक, महात्मा गांधींचे जवळचे सहकारी | ११ जून १९८३ |
| १९०१ | डॉ. धनंजय रामचंद्र गाडगीळ | भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ, भारतीय अर्थशास्त्राचे प्रणेते, पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरू | ३ मे १९७१ |
| १९०७ | मो. ग. रांगणेकर | मराठी नाटककार, चित्रपट दिग्दर्शक व पत्रकार | १ फेब्रुवारी १९९५ |
| १९३१ | किशोरी आमोणकर | जयपूर-अत्रौली घराण्याच्या प्रसिद्ध शास्त्रीय गायिका, पद्मभूषण पुरस्कार विजेत्या | ३ एप्रिल २०१७ |
| १९५२ | नारायण राणे | महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री व केंद्रीय मंत्री | – |
| १९७२ | प्रेसिंड कासासुलु | एस्टोनियन उद्योगपती, Skype चे सहसंस्थापक | – |
| १९८६ | आयेशा टाकिया | प्रसिद्ध हिंदी चित्रपट अभिनेत्री | – |
किशोरी आमोणकर – विशेष उल्लेख
किशोरी आमोणकर यांचा जन्म १० एप्रिल १९३१ रोजी मुंबईत झाला आणि त्या जयपूर-अत्रौली घराण्याच्या सर्वात प्रतिभावान गायिका म्हणून ओळखल्या जातात.
त्यांच्या गाण्यात तांत्रिक प्रगल्भता व भावनिक खोली यांचा अपूर्व संगम असे. पद्मभूषण व संगीत नाटक अकादमी पुरस्काराने सन्मानित किशोरीताई यांनी मराठी व हिंदी रसिकांच्या मनावर अमिट छाप सोडली. ३ एप्रिल २०१७ रोजी त्यांचे निधन झाले.
१० एप्रिल – मृत्यू | पुण्यतिथी
| साल | व्यक्ती | ओळख | जन्म |
|---|---|---|---|
| १३१७ | संत गोरा कुंभार | वारकरी संप्रदायाचे प्रमुख संत, संत ज्ञानेश्वरांचे समकालीन, समाधिस्त झाले | – |
| १६७८ | वेणाबाई | समर्थ रामदास स्वामींची शिष्या | – |
| १८१३ | जोसेफ लाग्रांगे | इटालियन-फ्रेंच गणितज्ञ, ‘लाग्रांगे यांत्रिकी’ साठी प्रसिद्ध | २५ जानेवारी १७३६ |
| १९३१ | खलील जिब्रान | लेबनॉनमध्ये जन्मलेले अमेरिकन कवी व लेखक, ‘The Prophet’ साठी जगप्रसिद्ध | ६ जानेवारी १८८३ |
| १९३७ | डॉ. श्रीधर व्यंकटेश केतकर | मराठी ज्ञानकोशाचे निर्माते, महाराष्ट्रातील ज्ञानकोश परंपरेचे जनक | २ फेब्रुवारी १८८४ |
| १९४९ | बिरबल सहानी | भारतीय पुरावनस्पतीशास्त्रज्ञ, राष्ट्रीय विज्ञान अकादमीचे अध्यक्ष | १४ नोव्हेंबर १८९१ |
| १९६५ | डॉ. पंजाबराव देशमुख | स्वतंत्र भारताचे पहिले कृषिमंत्री, विदर्भातील शिक्षण व सामाजिक सुधारणांचे अग्रणी | २७ डिसेंबर १८९८ |
| १९९५ | मोरारजी देसाई | भारताचे चौथे पंतप्रधान (१९७७–१९७९), पाकिस्तानने सर्वोच्च नागरी सन्मान दिलेले एकमेव भारतीय | २९ फेब्रुवारी १८९६ |
| २००० | दादासाहेब वर्णेकर (डॉ. श्रीधर भास्कर वर्णेकर) | संस्कृत पंडित व मराठी साहित्यिक | ३१ जुलै १९१८ |
| २०१७ | किशोरी आमोणकर | जयपूर-अत्रौली घराण्याच्या प्रसिद्ध शास्त्रीय गायिका, पद्मभूषण पुरस्कार विजेत्या | १० एप्रिल १९३१ |
मोरारजी देसाई – विशेष उल्लेख
मोरारजी देसाई यांचे निधन १० एप्रिल १९९५ रोजी वयाच्या ९९ व्या वर्षी झाले आणि भारतीय राजकारणातील एक विलक्षण व्यक्तिमत्त्व काळाच्या पडद्याआड गेले.
त्यांचा जन्म २९ फेब्रुवारी १८९६ रोजी झाला. आणीबाणीनंतर जनता पक्षाचे सरकार स्थापन झाल्यावर ते भारताचे चौथे पंतप्रधान (१९७७–१९७९) बनले. भारत व पाकिस्तान दोन्ही देशांनी सर्वोच्च नागरी सन्मान दिलेले ते एकमेव भारतीय राजकारणी आहेत.
सारांश – १० एप्रिल दिनविशेष
१० एप्रिल हा दिवस अनेक ऐतिहासिक घटनांनी भरलेला आहे. टायटॅनिकचा शेवटचा प्रवास, गांधीजींचा चंपारण सत्याग्रह, पोलिओ लसीचे यश, बीटल्सचे विभाजन, इन्सॅट उपग्रह आणि ब्लॅक होलचे पहिले छायाचित्र — हे सर्व या दिवसाला जागतिक इतिहासात विशेष स्थान देतात. किशोरी आमोणकर यांची जयंती व पुण्यतिथी (याच दिवशी) संगीतप्रेमींसाठी अत्यंत भावुक करते. मोरारजी देसाई यांची पुण्यतिथी व डॉ. पंजाबराव देशमुख यांची पुण्यतिथी भारतीय राजकारण व समाजकारणातील महान व्यक्तींची आठवण करून देते.
१० एप्रिल दिनविशेष (10 April Dinvishesh) – हा लेख तुम्हाला कसा वाटला ते नक्की कळवा! तुमच्या काही सूचना असतील तर खाली कमेंट करा.
