कॅलेंडरवरील प्रत्येक दिवस वेगवेगळ्या कारणांसाठी महत्त्वाचा असतो. या दिनविशेषच्या लेखामधून आम्ही तुम्हाला अशाच महत्त्वाच्या घटनांची माहिती देत आहोत. इतिहासाच्या पानांवर कोरल्या गेलेल्या काही महत्वाच्या घटना तसेच महत्वाच्या व्यक्तींचे जन्म आणि मृत्यूबद्दल या 21 March Dinvishesh लेखामधून सविस्तर माहिती देणार आहोत.
दिनदर्शिकेनुसार २१ मार्च हा वर्षाचा ८० वा दिवस आहे. लीप वर्षात तो ८१ वा दिवस असतो. वर्ष संपण्यास २८५ दिवस शिल्लक असतात.
चला तर मग इतिहासात २१ मार्च रोजी काय घडले ते जाणून घेऊया.
२१ मार्च – महत्वाचे दिन
२१ मार्च हा दिवस आंतरराष्ट्रीय वन दिन (International Day of Forests) म्हणून साजरा केला जातो.
संयुक्त राष्ट्रांच्या अन्न आणि कृषी संघटनेने (FAO) २०१२ मध्ये हा दिवस स्थापन केला. जंगलांचे संरक्षण, जैवविविधता आणि हवामान समतोल राखण्यासाठी जनजागृती करणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
२१ मार्च हा दिवस जागतिक कविता दिन (World Poetry Day) म्हणून ओळखला जातो.
UNESCO ने १९९९ मध्ये हा दिवस घोषित केला. जगभरातील कवी आणि साहित्यप्रेमींना एकत्र आणण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो.
२१ मार्च हा दिवस वांशिक भेदभाव निर्मूलन आंतरराष्ट्रीय दिन (International Day for the Elimination of Racial Discrimination) म्हणून पाळला जातो.
संयुक्त राष्ट्रांनी १९६६ मध्ये शार्पव्हिल हत्याकांडाच्या स्मरणार्थ हा दिवस घोषित केला. वांशिक भेदभावाविरोधात जगभरात जनजागृती करणे हा त्यामागचा उद्देश आहे.
२१ मार्च – महत्वाच्या ऐतिहासिक घटना
१५५६ – २१ मार्च १५५६ रोजी इंग्लंडचे आर्चबिशप थॉमस क्रॅनमर यांना जिवंत जाळण्यात आले.
ख्रिश्चन धर्मात सुधारणांची आवश्यकता असल्याचे सांगितल्याबद्दल त्यांना शिक्षा देण्यात आली. प्रोटेस्टंट सुधारणा चळवळीतील ते एक महत्त्वाचे व्यक्तिमत्त्व होते.
१६८० – २१ मार्च १६८० रोजी छत्रपती शिवाजी महाराजांनी कुलाबा किल्ल्याची बांधणी सुरू केली.
रायगड किल्ल्याजवळील हा किल्ला स्वराज्याच्या सागरी संरक्षणाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा होता. मराठा आरमाराच्या बळकटीसाठी या किल्ल्याची भूमिका मोलाची ठरली.
१८५८ – २१ मार्च १८५८ रोजी ब्रिटिश सेनापती सर ह्यू रोझ यांनी झाशीला वेढा घातला.
१८५७ च्या स्वातंत्र्यसमराच्या काळात झाशीची राणी लक्ष्मीबाई यांनी इंग्रजांशी जोरदार लढत दिली. या वेढ्यामुळे इतिहासातील एक शौर्यगाथा जगासमोर आली.
१८७१ – २१ मार्च १८७१ रोजी ओटो फॉन बिस्मार्क जर्मनीचे पहिले चान्सेलर बनले.
बिस्मार्क यांनी जर्मनीच्या एकीकरणात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. त्यांना “आयर्न चान्सेलर” या नावाने इतिहासात ओळखले जाते.
१९३५ – २१ मार्च १९३५ रोजी शाह रझा पेहलवी यांनी पर्शियाचे नाव बदलून इराण ठेवण्याचे आवाहन केले.
हा निर्णय देशाच्या राष्ट्रीय अस्मितेचे प्रतीक ठरला. त्यानंतर जागतिक पातळीवर पर्शियाऐवजी इराण हे नाव अधिकृतपणे वापरले जाऊ लागले.
१९७७ – २१ मार्च १९७७ रोजी भारतातील आणीबाणी संपुष्टात आली.
२५ जून १९७५ रोजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी लागू केलेली अंतर्गत आणीबाणी या दिवशी मागे घेण्यात आली. लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेसचा पराभव झाल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला.
१९८० – २१ मार्च १९८० रोजी अमेरिकेने मॉस्को ऑलिम्पिक खेळांवर बहिष्कार टाकला.
सोव्हिएत संघाने अफगाणिस्तानात केलेल्या लष्करी हस्तक्षेपाच्या निषेधार्थ अमेरिकेने हा निर्णय घेतला. या बहिष्काराला इतर अनेक देशांनीही पाठिंबा दिला.
१९९० – २१ मार्च १९९० रोजी नामिबियाला दक्षिण आफ्रिकेपासून अधिकृत स्वातंत्र्य मिळाले.
स्वातंत्र्यलढ्याचे नेते सॅम नुजोमा यांना राष्ट्राध्यक्ष घोषित करण्यात आले आणि नामिबिया संयुक्त राष्ट्रांचा १६०वा सदस्य बनला.
२००० – २१ मार्च २००० रोजी भारताचा इन्सॅट ३बी हा उपग्रह यशस्वीपणे प्रक्षेपित करण्यात आला.
फ्रेंच गयानातील कोअरु येथून एरियन ५०५ या वाहकाद्वारे हा उपग्रह अवकाशात सोडण्यात आला. भारताच्या दूरसंचार क्षेत्रातील हे एक महत्त्वाचे यश होते.
२००३ – २१ मार्च २००३ रोजी जळगाव महानगरपालिकेची स्थापना झाली.
महाराष्ट्रातील जळगाव शहराला महानगरपालिकेचा दर्जा मिळाल्याने शहराच्या विकासाला नवी गती मिळाली.
२००६ – २१ मार्च २००६ रोजी जॅक डोर्सी यांनी ट्विटरवर पहिला ट्वीट पाठवला.
“just setting up my twttr” असा पहिला संदेश पाठवण्यात आला. त्यानंतर चार महिन्यांनी १५ जुलै २००६ रोजी ट्विटर सार्वजनिकरीत्या लॉन्च झाले आणि ते जागतिक संवादाचे प्रमुख माध्यम बनले.
२१ मार्च – जन्म | जयंती / वाढदिवस
| साल | व्यक्ती | ओळख | मृत्यू |
|---|---|---|---|
| १७६८ | जोसेफ फोरियर | फ्रेंच गणितज्ञ व भौतिकशास्त्रज्ञ | १६ मे १८३० |
| १८४७ | बाळाजी प्रभाकर मोडक | मराठी लेखक, विज्ञान व इतिहास विषयांवर ग्रंथलेखन | २ डिसेंबर १९०६ |
| १८८७ | मानबेंद्रनाथ रॉय | देशभक्त, क्रांतिकारक, भारतातील कम्युनिस्ट पक्षाचे संस्थापक | २६ जानेवारी १९५४ |
| १९०४ | फॉरेस्ट मार्स सीनियर | M&M चॉकलेटचे संस्थापक | १ जुलै १९९९ |
| १९१६ | उस्ताद बिस्मिल्लाह खान | भारतरत्न शहनाईवादक, पद्मविभूषण, पद्मभूषण, पद्मश्री पुरस्कार विजेते | २१ ऑगस्ट २००६ |
| १९२३ | निर्मला श्रीवास्तव | भारतीय अध्यात्मिक गुरु, सहजयोगाच्या संस्थापिका | २३ फेब्रुवारी २०११ |
| १९२८ | सूर्य बहादूर थापा | नेपाळचे २४ वे पंतप्रधान | १५ एप्रिल २०१५ |
| १९३४ | बुटा सिंग | भारतीय राजकारणी, काँग्रेस नेते, केंद्रीय गृहमंत्री व बिहारचे राज्यपाल | २ जानेवारी २०२१ |
| १९४८ | स्कॉट फॅहलमन | संगणक शास्त्रज्ञ, 🙂 आणि 🙁 या पहिल्या इमोटिकॉन्सचे निर्माते | – |
| १९७८ | राणी मुखर्जी | प्रसिद्ध बॉलिवूड अभिनेत्री | – |
उस्ताद बिस्मिल्लाह खान – विशेष उल्लेख
उस्ताद बिस्मिल्लाह खान यांचा जन्म २१ मार्च १९१६ रोजी बिहारमधील डुमराव येथे झाला आणि त्यांनी शहनाई या वाद्याला जागतिक ओळख मिळवून दिली.
१९४७ मध्ये भारताच्या स्वातंत्र्यदिनी लाल किल्ल्यावर शहनाई वाजवण्याचा मान त्यांना मिळाला होता. भारतरत्न, पद्मविभूषण, पद्मभूषण व पद्मश्री असे सर्वोच्च पुरस्कार मिळवणारे ते एकमेव शहनाईवादक आहेत.
२१ मार्च – मृत्यू | पुण्यतिथी
| साल | व्यक्ती | ओळख | जन्म |
|---|---|---|---|
| ०२३५ | अलेक्झांडर सेव्हरस | रोमन सम्राट | १ ऑक्टोबर २०८ |
| १८४३ | ग्वाडालुपे व्हिक्टोरिया | मेक्सिकोचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष | २९ सप्टेंबर १७८६ |
| १९७३ | यशवंत रामकृष्ण दाते | मराठी भाषेचे महान शब्दकोशकार | १७ एप्रिल १८९१ |
| १९७३ | शंकर घाणेकर | नटवर्य, तालमीदरम्यान हृदयविकाराने निधन | – |
| १९८५ | सर मायकेल रेडग्रेव्ह | प्रसिद्ध ब्रिटिश अभिनेते | २० मार्च १९०८ |
| १९९१ | लिओ फेंडर | अमेरिकन उद्योगपती, फेंडर म्युझिकल इन्स्ट्रुमेंट्स कंपनीचे संस्थापक | १० ऑगस्ट १९०९ |
| २००१ | चुंग जू-युंग | दक्षिण कोरियाचे प्रसिद्ध उद्योगपती, ह्युंदाई समूहाचे संस्थापक | २५ नोव्हेंबर १९१५ |
| २००३ | शिवानी | प्रसिद्ध भारतीय हिंदी लेखिका | १७ ऑक्टोबर १९२३ |
| २००५ | दिनकर द. पाटील | मराठी चित्रपट दिग्दर्शक, पटकथा व संवाद लेखक | ६ नोव्हेंबर १९१५ |
| २०१० | बाळ गाडगीळ | अर्थशास्त्रज्ञ व विनोदी मराठी लेखक | २९ मार्च १९२६ |
यशवंत रामकृष्ण दाते – विशेष उल्लेख
यशवंत रामकृष्ण दाते यांचे निधन २१ मार्च १९७३ रोजी झाले आणि त्यांनी मराठी भाषेला एक अमोल शब्दकोशाचा खजिना दिला.
त्यांचा जन्म १७ एप्रिल १८९१ रोजी झाला होता. त्यांनी तयार केलेला मराठी शब्दकोश आजही मराठी साहित्यातील एक महत्त्वाचा संदर्भग्रंथ मानला जातो.
सारांश – २१ मार्च दिनविशेष
२१ मार्च हा दिवस इतिहासाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी कुलाबा किल्ल्याची बांधणी सुरू केली, भारतातील आणीबाणी संपुष्टात आली, नामिबियाला स्वातंत्र्य मिळाले आणि ट्विटरच्या पहिल्या ट्वीटने डिजिटल संवादाचा नवा अध्याय सुरू झाला. उस्ताद बिस्मिल्लाह खान यांची जयंती आणि यशवंत रामकृष्ण दाते, बाळ गाडगीळ यांची पुण्यतिथी हा दिवस संगीत, साहित्य आणि इतिहासाच्या दृष्टीने विशेष बनवते.
२१ मार्च दिनविशेष (21 March Dinvishesh) – हा लेख तुम्हाला कसा वाटला ते नक्की कळवा! तुमच्या काही सूचना असतील तर खाली कमेंट करा.
