कॅलेंडरवरील प्रत्येक दिवस वेगवेगळ्या कारणांसाठी महत्त्वाचा असतो. या दिनविशेषच्या लेखामधून आम्ही तुम्हाला अशाच महत्त्वाच्या घटनांची माहिती देत आहोत. इतिहासाच्या पानांवर कोरल्या गेलेल्या काही महत्वाच्या घटना तसेच महत्वाच्या व्यक्तींचे जन्म आणि मृत्यूबद्दल या 26 March Dinvishesh लेखामधून सविस्तर माहिती देणार आहोत.
दिनदर्शिकेनुसार २६ मार्च हा वर्षाचा ८५ वा दिवस आहे. लीप वर्षात तो ८६ वा दिवस असतो. वर्ष संपण्यास २८० दिवस शिल्लक असतात.
चला तर मग इतिहासात २६ मार्च रोजी काय घडले ते जाणून घेऊया.
२६ मार्च – महत्वाचे दिन
२६ मार्च – दिवस जागतिक पर्पल दिन (World Purple Day)
एपिलेप्सी (अपस्मार) या मेंदूच्या विकाराबद्दल जनजागृती व्हावी, गैरसमज दूर व्हावेत आणि रुग्णांना समाजाचा आधार मिळावा यासाठी हा दिवस पाळला जातो. जगभरात ५ कोटींहून अधिक लोक या विकाराशी झुंजत आहेत.
२६ मार्च – दिवस बांगलादेशचा स्वातंत्र्यदिन (Bangladesh Independence Day)
१९७१ मध्ये याच दिवशी बांगलादेशने पाकिस्तानपासून स्वातंत्र्य जाहीर केले. या घोषणेनंतर नऊ महिने चाललेल्या मुक्तिसंग्रामाच्या अंती बांगलादेश एक स्वतंत्र राष्ट्र म्हणून उदयास आला.
२६ मार्च – महत्वाच्या ऐतिहासिक घटना
१५५२ – २६ मार्च १५५२ रोजी गुरू अमर दास हे शिखांचे तिसरे गुरू बनले.
शीख धर्माच्या प्रसारात त्यांचे योगदान अतुलनीय आहे. त्यांनी जातिभेद नष्ट करण्यासाठी आणि महिलांच्या उत्थानासाठी महत्त्वपूर्ण कार्य केले.
१९०२ – २६ मार्च १९०२ रोजी नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले यांनी केंद्रीय मध्यवर्ती कायदेमंडळात अर्थसंकल्पावर पहिले भाषण केले.
भारतीय राजकारणातील एक महान नेते म्हणून ओळखले जाणाऱ्या गोखले यांनी या भाषणातून ब्रिटिश राजवटीच्या आर्थिक धोरणांवर तीखी टीका केली. महात्मा गांधी यांनी गोखले यांना आपले राजकीय गुरू मानले होते.
१९१० – २६ मार्च १९१० रोजी लक्ष्मणराव किर्लोस्कर यांनी औंध संस्थानातील कुंडल येथे किर्लोस्कर कारखाना उभारण्यास सुरुवात केली.
भारतीय उद्योगाच्या इतिहासातील हा एक महत्त्वाचा क्षण होता. किर्लोस्कर उद्योग समूह पुढे भारतातील एक आघाडीचा उद्योग समूह बनला.
१९४२ – २६ मार्च १९४२ रोजी पोलंडमधील ऑश्विट्झ छळछावणीत पहिल्या महिला कैदी दाखल झाल्या.
नाझी जर्मनीने उभारलेल्या या छळछावणीत लाखो लोकांचा बळी गेला. दुसऱ्या महायुद्धातील मानवतेवरील हे सर्वात काळे पान मानले जाते.
१९७१ – २६ मार्च १९७१ रोजी बांगलादेशने पाकिस्तानपासून स्वातंत्र्य जाहीर केले.
शेख मुजीबुर रहमान यांनी या दिवशी स्वातंत्र्याची घोषणा केली. त्यानंतर नऊ महिने चाललेल्या मुक्तिसंग्रामानंतर १६ डिसेंबर १९७१ रोजी बांगलादेश पूर्णपणे स्वतंत्र झाला.
१९७२ – २६ मार्च १९७२ रोजी नवी दिल्लीतील विज्ञान भवनात पहिल्या जागतिक संस्कृत परिषदेस सुरुवात झाली.
जगभरातील संस्कृत विद्वानांना एकत्र आणण्याचा हा पहिला मोठा प्रयत्न होता. संस्कृत भाषेच्या संवर्धनाच्या दृष्टीने हे एक महत्त्वाचे पाऊल ठरले.
१९७४ – २६ मार्च १९७४ रोजी गढवालमधील हेनवलघाटी येथे गौरा देवी यांच्या नेतृत्वाखाली चिपको आंदोलनाची सुरुवात झाली.
महिलांनी झाडांना मिठी मारून वृक्षतोड थांबवण्याचा हा ऐतिहासिक निर्णय पर्यावरण संरक्षणाच्या जागतिक इतिहासात मैलाचा दगड ठरला. या आंदोलनाने जगभरातील पर्यावरण चळवळींना प्रेरणा दिली.
१९७९ – २६ मार्च १९७९ रोजी इजिप्त आणि इस्रायल यांच्यात ऐतिहासिक शांतता करार झाला.
इजिप्तचे राष्ट्राध्यक्ष अन्वर सादात, इस्रायलचे पंतप्रधान मेनाकेम बेगिन आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जिमी कार्टर यांनी वॉशिंग्टन येथे या करारावर स्वाक्षऱ्या केल्या. मध्यपूर्वेतील शांततेच्या दृष्टीने हा करार एक महत्त्वाचा टप्पा ठरला.
२००० – २६ मार्च २००० रोजी व्लादिमीर पुतिन यांची रशियाच्या अध्यक्षपदी निवड झाली.
बोरिस येल्त्सिन यांच्यानंतर पुतिन रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष बनले. पुढे ते रशियाच्या राजकारणातील सर्वाधिक प्रभावशाली नेते म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
२०१३ – २६ मार्च २०१३ रोजी त्रिपुरा उच्च न्यायालयाची स्थापना झाली.
या निर्णयाने त्रिपुरा राज्याला स्वतंत्र उच्च न्यायालय मिळाले आणि राज्यातील न्यायव्यवस्था अधिक सक्षम झाली.
२६ मार्च – जन्म | जयंती / वाढदिवस
| साल | व्यक्ती | ओळख | मृत्यू |
|---|---|---|---|
| १८७४ | रॉबर्ट फ्रॉस्ट | अमेरिकन कवी, चार वेळा पुलित्झर पुरस्कार विजेते | २९ जानेवारी १९६३ |
| १८७५ | सिंगमन र्ही | दक्षिण कोरियाचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष | १९ जुलै १९६५ |
| १८७९ | ओथमर अम्मांन | स्विस-अमेरिकन स्थापत्यशास्त्रज्ञ, जॉर्ज वॉशिंग्टन ब्रिजचे रचनाकार | २२ सप्टेंबर १९६५ |
| १८८१ | गुच्चिओ गुच्ची | इटालियन उद्योगपती, जगप्रसिद्ध गुच्ची फॅशन कंपनीचे संस्थापक | २ जानेवारी १९५३ |
| १९०७ | महादेवी वर्मा | हिंदी कवयित्री, स्वातंत्र्यसैनिक, शिक्षणतज्ञ, पद्मविभूषण व ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेत्या | ११ सप्टेंबर १९८७ |
| १९०९ | बाळकृष्ण दत्तात्रेय सातोस्कर | गोव्याचे प्रसिद्ध साहित्यिक, संशोधक, दैनिक गोमंतकचे पहिले संपादक | २७ नोव्हेंबर २००० |
| १९१६ | ख्रिश्चन बी. अँफिनसेन | अमेरिकन बायोकेमिस्ट, नोबेल पुरस्कार विजेते (१९७२) | १४ मे १९९५ |
| १९३० | सँड्रा डे ओ’कॉनर | अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या पहिल्या महिला न्यायमूर्ती | १ डिसेंबर २०२३ |
| १९३३ | कुबेरनाथ राय | भारतीय हिंदी लेखक व निबंधकार | ५ जून १९९६ |
| १९७३ | लॅरी पेज | अमेरिकन उद्योगपती, Google चे सह-संस्थापक | – |
महादेवी वर्मा – विशेष उल्लेख
महादेवी वर्मा यांचा जन्म २६ मार्च १९०७ रोजी उत्तर प्रदेशातील फर्रुखाबाद येथे झाला आणि त्या हिंदी साहित्यातील छायावाद चळवळीच्या प्रमुख कवयित्री मानल्या जातात.
त्यांना हिंदी साहित्याची “आधुनिक मीरा” असेही म्हटले जाते. पद्मभूषण, पद्मविभूषण आणि ज्ञानपीठ पुरस्कार असे सर्वोच्च सन्मान त्यांना मिळाले. ११ सप्टेंबर १९८७ रोजी त्यांचे निधन झाले.
२६ मार्च – मृत्यू | पुण्यतिथी
| साल | व्यक्ती | ओळख | जन्म |
|---|---|---|---|
| १८२७ | लुडविग व्हान बीथोव्हेन | जगप्रसिद्ध जर्मन संगीतकार, श्रवण दोष असतानाही अजरामर संगीत रचना केली | १६ डिसेंबर १७७० |
| १९३२ | हेन्री मार्टिन लेलँड | अमेरिकन उद्योगपती, कॅडिलॅक व लिंकन कार कंपन्यांचे संस्थापक | १६ फेब्रुवारी १८४३ |
| १९४५ | डेविड लॉयड जॉर्ज | युनायटेड किंग्डमचे पंतप्रधान, पहिल्या महायुद्धातील महत्त्वाचे नेते | १७ जानेवारी १८६३ |
| १९९६ | के. के. हेब्बर | भारतातील प्रसिद्ध चित्रकार, पद्मश्री पुरस्कार विजेते | १५ जून १९११ |
| १९९६ | डेव्हिड पॅकार्ड | अमेरिकन उद्योगपती, Hewlett-Packard (HP) कंपनीचे सहसंस्थापक | ७ सप्टेंबर १९१२ |
| १९९७ | नवलमल फिरोदिया | गांधीवादी, स्वातंत्र्यसैनिक आणि भारतीय उद्योगपती | ९ सप्टेंबर १९१० |
| १९९९ | आनंद शंकर | भारतीय प्रयोगशील संगीतकार, भारतीय शास्त्रीय व पाश्चात्य संगीताचा संगम | ११ डिसेंबर १९४२ |
| २००८ | बाबुराव बागूल | प्रसिद्ध मराठी दलित साहित्यिक, ‘जेव्हा मी जात चोरली होती’ साठी विशेष ओळख | १७ जुलै १९३० |
| २०१२ | माणिकराव गोडघाटे (ग्रेस) | प्रसिद्ध मराठी कवी व गीतकार, मराठी साहित्यातील एक विलक्षण प्रतिभावंत | १० मे १९३७ |
| २०२३ | सँड्रा डे ओ’कॉनर | अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या पहिल्या महिला न्यायमूर्ती | २६ मार्च १९३० |
लुडविग व्हान बीथोव्हेन – विशेष उल्लेख
लुडविग व्हान बीथोव्हेन यांचे निधन २६ मार्च १८२७ रोजी व्हिएन्ना येथे झाले आणि जगाने एक महान संगीत प्रतिभा गमावली.
त्यांचा जन्म १६ डिसेंबर १७७० रोजी झाला. वयाच्या अवघ्या ४५ व्या वर्षी त्यांची श्रवणशक्ती पूर्णपणे गेली, तरीही त्यांनी त्यानंतर जगातील काही सर्वोत्कृष्ट संगीत रचना केल्या. त्यांची नववी सिम्फनी ही जगातील महान संगीत रचनांपैकी एक मानली जाते.
बाबुराव बागूल – विशेष उल्लेख
बाबुराव बागूल यांचे निधन २६ मार्च २००८ रोजी झाले आणि मराठी दलित साहित्याने एक अग्रणी लेखक गमावला.
त्यांचा जन्म १७ जुलै १९३० रोजी झाला. ‘जेव्हा मी जात चोरली होती’ हा त्यांचा कथासंग्रह मराठी साहित्यातील एक मैलाचा दगड मानला जातो. दलितांच्या वेदना, संघर्ष आणि जगण्याची इच्छा त्यांनी आपल्या लेखणीतून अत्यंत प्रभावीपणे मांडली.
सारांश – २६ मार्च दिनविशेष
२६ मार्च हा दिवस इतिहासाच्या दृष्टीने अत्यंत समृद्ध आहे. बांगलादेशच्या स्वातंत्र्याची घोषणा, चिपको आंदोलनाची सुरुवात, इजिप्त-इस्रायल शांतता करार आणि व्लादिमीर पुतिन यांची रशियाच्या अध्यक्षपदी निवड — या सर्व घटनांनी जागतिक इतिहासाला नवी दिशा दिली. महादेवी वर्मा यांची जयंती आणि लुडविग व्हान बीथोव्हेन, बाबुराव बागूल यांची पुण्यतिथी हा दिवस संगीत, साहित्य आणि समाजकारणाच्या दृष्टीने विशेष बनवते.
२६ मार्च दिनविशेष (26 March Dinvishesh) – हा लेख तुम्हाला कसा वाटला ते नक्की कळवा! तुमच्या काही सूचना असतील तर खाली कमेंट करा.
