कॅलेंडरवरील प्रत्येक दिवस वेगवेगळ्या कारणांसाठी महत्त्वाचा असतो. या दिनविशेषच्या लेखामधून आम्ही तुम्हाला अशाच महत्त्वाच्या घटनांची माहिती देत आहोत. इतिहासाच्या पानांवर कोरल्या गेलेल्या काही महत्वाच्या घटना तसेच महत्वाच्या व्यक्तींचे जन्म आणि मृत्यूबद्दल या 30 March Dinvishesh लेखामधून सविस्तर माहिती देणार आहोत.
दिनदर्शिकेनुसार ३० मार्च हा वर्षाचा ८९ वा दिवस आहे. लीप वर्षात तो ९० वा दिवस असतो. वर्ष संपण्यास २७६ दिवस शिल्लक असतात.
३० मार्च – महत्वाचे दिन
३० मार्च हा दिवस राजस्थान स्थापना दिवस म्हणून साजरा केला जातो.
३० मार्च १९४९ रोजी जोधपूर, जयपूर, जैसलमेर आणि बिकानेर या संस्थानांचे एकत्रीकरण करून राजस्थान राज्याची स्थापना झाली. जयपूर राजधानी म्हणून घोषित झाले आणि तेव्हापासून हा दिवस राजस्थान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
३० मार्च – महत्वाच्या ऐतिहासिक घटना
१६६५ – ३० मार्च १६६५ रोजी पुरंदर किल्ल्यावर दिलेरखानाशी लढताना वीर मुरारजी देशपांडे धारातीर्थी पडले.
स्वराज्याच्या रक्षणासाठी प्राणांची आहुती देणारे वीर मुरारजी हे मराठ्यांचे एक शौर्यशाली सेनानी होते. त्यांच्या बलिदानाची स्मृती आजही स्वाभिमानाने जगली जाते.
१७२९ – ३० मार्च १७२९ रोजी थोरले बाजीराव पेशवे यांनी जैतपूर येथे मुहम्मद शाह बंगशचा पराभव केला.
मुघल सत्तेविरुद्ध मराठा साम्राज्याच्या विस्ताराचा हा एक महत्त्वाचा विजय होता. उत्तर भारतात मराठा शक्ती दृढ करण्यात हा विजय मोलाचा ठरला.
१८२२ – ३० मार्च १८२२ रोजी फ्लोरिडा अमेरिकेचा अधिकृत प्रदेश बनला.
स्पेनकडून अमेरिकेला मिळालेल्या फ्लोरिडाला प्रादेशिक दर्जा देण्यात आला. पुढे १८४५ मध्ये फ्लोरिडा अमेरिकेचे २७ वे राज्य बनले.
१८४२ – ३० मार्च १८४२ रोजी अमेरिकन शल्यविशारद डॉ. क्रॉफर्ड लाँग यांनी शस्त्रक्रियेत इथरचा भूल म्हणून प्रथमच वापर केला.
जॉर्जियातील जेफर्सन येथे एका रुग्णाच्या मानेवरील गाठ काढण्यासाठी इथर वापरला गेला. वैद्यकीय इतिहासातील हा क्रांतिकारी क्षण भूलशास्त्राच्या विकासाचा पाया ठरला.
१८५३ – ३० मार्च १८५३ रोजी प्रसिद्ध डच चित्रकार व्हिन्सेंट व्हॅन गॉग यांचा जन्म झाला. (खाली विशेष उल्लेख पहा)
१८५६ – ३० मार्च १८५६ रोजी पॅरिसच्या तहाने क्रिमियन युद्ध संपले.
रशिया, ऑट्टोमन साम्राज्य, इंग्लंड व फ्रान्स यांच्यातील या युद्धाचा अंत या तहाने झाला. काळ्या समुद्रावरील रशियाचे वर्चस्व संपुष्टात आले आणि युरोपीय राजनीतीला नवी दिशा मिळाली.
१८६७ – ३० मार्च १८६७ रोजी अमेरिकेने रशियाकडून अलास्का ७.२ दशलक्ष डॉलरला विकत घेतला.
अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव विल्यम सेवर्ड यांनी हा करार केला. त्यावेळी “सेवर्डची मूर्खपणाची खरेदी” म्हणून टीका झाली, मात्र पुढे अलास्का तेल, सोने व नैसर्गिक साधनसंपत्तीने अतिशय मूल्यवान ठरला.
१८७० – ३० मार्च १८७० रोजी अमेरिकेतील १५ वी घटनादुरुस्ती लागू झाली.
वंश, रंग किंवा मागील गुलामगिरीच्या आधारे मतदान नाकारण्यावर बंदी घालणारी ही दुरुस्ती आफ्रिकन-अमेरिकन नागरिकांच्या हक्कांसाठी एक ऐतिहासिक विजय होता.
१९२९ – ३० मार्च १९२९ रोजी भारत व इंग्लंड यांच्यादरम्यान हवाई टपाल सेवा सुरू झाली.
हवाई टपालाच्या या सेवेने भारत आणि ब्रिटन यांच्यातील दळणवळण अधिक वेगवान व सोयीस्कर केले. भारतीय दळणवळण क्षेत्राच्या इतिहासातील हा एक महत्त्वाचा टप्पा होता.
१९३९ – ३० मार्च १९३९ रोजी हेन्केल-१०० या जर्मन लष्करी विमानाने ७४५ किमी प्रतितास वेगाने उडण्याचा विश्वविक्रम केला.
दुसऱ्या महायुद्धापूर्वी लष्करी विमानशास्त्राच्या झपाट्याने होत असलेल्या विकासाची ही साक्ष होती. या विक्रमाने विमान वाहतूक क्षेत्रात नव्या युगाची नांदी केली.
१९४४ – ३० मार्च १९४४ रोजी दुसऱ्या महायुद्धात मित्र राष्ट्रांनी बल्गेरियाची राजधानी सोफियावर तुफानी बॉम्बवर्षाव केला.
नाझी जर्मनीच्या सहयोगी देशांवर दबाव आणण्यासाठी मित्र राष्ट्रांनी हे बॉम्बहल्ले तीव्र केले होते. या बॉम्बवर्षावाने बल्गेरियावर मोठा परिणाम झाला.
१९४९ – ३० मार्च १९४९ रोजी राजस्थान राज्याची स्थापना झाली.
जोधपूर, जयपूर, जैसलमेर व बिकानेर या संस्थानांचे एकत्रीकरण करून राजस्थान राज्य अस्तित्वात आले. भारताच्या एकीकरणाच्या प्रक्रियेतील हा एक महत्त्वाचा टप्पा होता.
१९५९ – ३० मार्च १९५९ रोजी दलाई लामा तिबेटमधून पळून भारतात आले.
चीनच्या तिबेटवरील दडपशाहीविरोधात उठाव झाल्यावर दलाई लामा CIA च्या मदतीने भारतात आश्रय घेतला. तेव्हापासून ते धर्मशाळेत (हिमाचल प्रदेश) राहत आहेत.
१९८१ – ३० मार्च १९८१ रोजी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष रोनाल्ड रेगन यांच्यावर हत्येचा प्रयत्न झाला.
वॉशिंग्टन डी.सी. मधील हिल्टन हॉटेलबाहेर जॉन हिंकले ज्यु. याने रेगन यांच्यावर गोळ्या झाडल्या. रेगन जखमी झाले पण वाचले. प्रेस सेक्रेटरी जेम्स ब्रॅडी यांना डोक्यात गोळी लागली व ते कायमचे जखमी राहिले.
१९९२ – ३० मार्च १९९२ रोजी सत्यजित रे यांना मानद ऑस्कर पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.
भारतीय चित्रपटसृष्टीचे महान दिग्दर्शक सत्यजित रे यांना त्यांच्या आयुष्यभराच्या कार्याबद्दल अकादमी ऑफ मोशन पिक्चर आर्ट्स अँड सायन्सने हा सन्मान दिला. भारतासाठी हा अत्यंत अभिमानाचा क्षण होता.
३० मार्च – जन्म | जयंती / वाढदिवस
| साल | व्यक्ती | ओळख | मृत्यू |
|---|---|---|---|
| १८५३ | व्हिन्सेंट व्हॅन गॉग | डच चित्रकार, ‘Starry Night’ व ‘Sunflowers’ साठी जगप्रसिद्ध | २९ जुलै १८९० |
| १८६५ | सेलिन डायन | कॅनेडियन गायिका, ‘My Heart Will Go On’ साठी जगप्रसिद्ध, ग्रॅमी पुरस्कार विजेत्या | – |
| १८९४ | सर्जी इल्युशीन | सोव्हिएत विमान अभियंते, इल्युशीन विमान कंपनीचे संस्थापक | ९ फेब्रुवारी १९७७ |
| १८९५ | निकोलाय बुल्गानिन | सोव्हिएत संघाचे पंतप्रधान (१९५५–१९५८) | २४ फेब्रुवारी १९७५ |
| १८९९ | शरदेन्दू बंदोपाध्याय | प्रसिद्ध बंगाली लेखक, ब्योमकेश बक्षी या गुप्तहेर पात्राचे जनक | २२ सप्टेंबर १९७० |
| १९०६ | के. एस. थिमय्या | भारतीय भूदलाचे ६ वे सरसेनापती, काश्मीर युद्धातील नायक, पद्मभूषण | १७ डिसेंबर १९६५ |
| १९०८ | देविका राणी | भारतीय चित्रपटसृष्टीची पहिली महिला, दादासाहेब फाळके पुरस्कार विजेत्या | ९ मार्च १९९४ |
| १९३८ | क्लाउस श्वाब | जर्मन अर्थतज्ञ, जागतिक आर्थिक मंच (WEF) चे संस्थापक | – |
| १९४२ | वसंत आबाजी डहाके | प्रसिद्ध मराठी भाषातज्ञ, कोशकार, लेखक व कवी | – |
| १९४५ | एरिक क्लॅप्टन | प्रसिद्ध ब्रिटिश रॉक गिटारवादक, ‘Wonderful Tonight’ साठी प्रसिद्ध, ग्रॅमी पुरस्कार विजेते | – |
व्हिन्सेंट व्हॅन गॉग – विशेष उल्लेख
व्हिन्सेंट व्हॅन गॉग यांचा जन्म ३० मार्च १८५३ रोजी नेदरलँड्समध्ये झाला आणि ते जगाच्या इतिहासातील सर्वाधिक प्रभावशाली चित्रकारांपैकी एक मानले जातात.
हयातीत उपेक्षित असलेल्या व्हॅन गॉग यांची चित्रे आज अब्जावधी रुपयांना विकली जातात. ‘Starry Night’, ‘Sunflowers’ व ‘The Bedroom’ ही त्यांची अजरामर चित्रे आहेत. वयाच्या अवघ्या ३७ व्या वर्षी २९ जुलै १८९० रोजी त्यांचे निधन झाले.
३० मार्च – मृत्यू | पुण्यतिथी
| साल | व्यक्ती | ओळख | जन्म |
|---|---|---|---|
| १९४९ | दत्तू हिंदळेकर | भारतीय क्रिकेटपटू, भारताचे पहिले पसंतीचे यष्टिरक्षक, १९३६ व १९४६ च्या इंग्लंड दौऱ्यावर गेले | १ जानेवारी १९०९ |
| १९६९ | वासुदेव गोविंद मायदेव | मराठी कवी व समाजसेवक | २६ जुलै १८९४ |
| १९७६ | रघुवीर मूळगावकर | प्रसिद्ध मराठी चित्रकार | १४ नोव्हेंबर १९१८ |
| १९८० | टन डक थांग | व्हिएतनामचे दुसरे राष्ट्राध्यक्ष | २० ऑगस्ट १८८८ |
| १९८१ | डेव्हिट वॉलेस | Reader’s Digest चे सहसंस्थापक | १२ नोव्हेंबर १८८९ |
| १९८८ | ग. वा. बेहेरे | मराठी ‘सोबत’ साप्ताहिकाचे संस्थापक-संपादक व साहित्यिक | २४ सप्टेंबर १९२२ |
| १९९३ | एस. एम. पंडित | भारतीय चित्रकार, बॉलिवूड पोस्टर कलाकार म्हणून प्रसिद्ध | २५ मार्च १९१६ |
| २००२ | आनंद बक्षी | प्रसिद्ध हिंदी चित्रपट गीतकार, ४,०००+ गाणी, ४० वेळा फिल्मफेअर नामांकन | २१ जुलै १९३० |
| २००२ | क्वीन मदर एलिझाबेथ | इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ द्वितीयची आई, वयाच्या १०१ व्या वर्षी निधन | ४ ऑगस्ट १९०० |
| २००५ | ओ. व्ही. विजयन | भारतीय मल्याळी लेखक व व्यंगचित्रकार, ‘Legends of Khasak’ साठी प्रसिद्ध | २ जुलै १९३० |
सारांश – ३० मार्च दिनविशेष
३० मार्च हा दिवस वीर मुरारजींचे बलिदान, बाजीरावांचा विजय, इथरच्या वापराने भूलशास्त्राची सुरुवात, अलास्का खरेदी, राजस्थान राज्याची स्थापना, दलाई लामा यांचे भारतात आगमन, रेगनवरील हत्येचा प्रयत्न आणि सत्यजित रे यांना मानद ऑस्कर — या सर्व ऐतिहासिक घटनांनी समृद्ध आहे. व्हॅन गॉग यांची जयंती हा दिवस कलाप्रेमींसाठी विशेष बनवते.
३० मार्च दिनविशेष (30 March Dinvishesh) – हा लेख तुम्हाला कसा वाटला ते नक्की कळवा! तुमच्या काही सूचना असतील तर खाली कमेंट करा.
