कॅलेंडरवरील प्रत्येक दिवस वेगवेगळ्या कारणांसाठी महत्त्वाचा असतो. या दिनविशेषच्या लेखामधून आम्ही तुम्हाला अशाच महत्त्वाच्या घटनांची माहिती देत आहोत. इतिहासाच्या पानांवर कोरल्या गेलेल्या काही महत्वाच्या घटना तसेच महत्वाच्या व्यक्तींचे जन्म आणि मृत्यूबद्दल या 31 March Dinvishesh लेखामधून सविस्तर माहिती देणार आहोत.
दिनदर्शिकेनुसार ३१ मार्च हा वर्षाचा ९० वा दिवस आहे. लीप वर्षात तो ९१ वा दिवस असतो. हा मार्च महिन्याचा शेवटचा दिवस आहे.
३१ मार्च – महत्वाचे दिन
३१ मार्च हा दिवस आयफेल टॉवर दिन (Eiffel Tower Day) म्हणून साजरा केला जातो.
३१ मार्च १८८९ रोजी पॅरिसमधील आयफेल टॉवरचे उद्घाटन झाले. गुस्ताव आयफेल यांनी डिझाइन केलेला ३३० मीटर उंचीचा हा टॉवर आज जगातील सर्वात प्रसिद्ध स्थापत्यरचनांपैकी एक आहे.
३१ मार्च हा दिवस जागतिक बॅकअप दिन (World Backup Day) म्हणून ओळखला जातो.
डिजिटल डेटा सुरक्षित ठेवण्याचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो. फोटो, दस्तऐवज व महत्त्वाची माहिती नियमितपणे बॅकअप घ्यावी हा उद्देश आहे.
३१ मार्च – महत्वाच्या ऐतिहासिक घटना
१४९२ – ३१ मार्च १४९२ रोजी स्पेनच्या राजा फर्डिनांड व राणी इसाबेला यांनी अल्हांब्रा हुकूमनाम्याद्वारे ज्यूंना स्पेनमधून हद्दपार केले.
या आदेशाने ज्यूंच्या इतिहासातील एक काळे पान उघडले. लाखो ज्यूंना आपले घर, संपत्ती सोडून देशाबाहेर जाण्यास भाग पाडले गेले.
१६६५ – ३१ मार्च १६६५ रोजी मिर्झा राजे जयसिंग व दिलेरखान पठाण यांनी पुरंदर किल्ल्याला वेढा घालण्यास सुरुवात केली.
या वेढ्यामुळे पुढे पुरंदरचा तह झाला ज्यात शिवाजी महाराजांनी मुघलांशी तात्पुरती तडजोड केली. महाराजांनी पुढे हे किल्ले पुन्हा जिंकले.
१८६७ – ३१ मार्च १८६७ रोजी डॉ. आत्माराम पांडुरंग यांनी मुंबईत प्रार्थना समाजाची स्थापना केली.
ब्राह्मो समाजाच्या धर्तीवर स्थापन झालेल्या या संस्थेने महाराष्ट्रात समाजसुधारणेच्या कार्याला मोठी गती दिली. जातिभेद निर्मूलन आणि स्त्रीशिक्षण यासाठी प्रार्थना समाजाने महत्त्वपूर्ण कार्य केले.
१८६७ – ३१ मार्च १८६७ रोजी भारताचे आर्थिक वर्ष ३१ मार्चला संपण्याची प्रथा सुरू झाली.
यापूर्वी भारतात आर्थिक वर्ष १ मे ते ३० एप्रिल असे होते. ब्रिटिश सरकारने भारताचे आर्थिक वर्ष ब्रिटिश साम्राज्याशी सुसंगत केले आणि तेव्हापासून ३१ मार्च हा आर्थिक वर्षाचा शेवटचा दिवस बनला.
१८८९ – ३१ मार्च १८८९ रोजी पॅरिसमधील आयफेल टॉवरचे उद्घाटन झाले.
हा टॉवर तयार करण्यासाठी अवघे २ वर्षे, २ महिने आणि ५ दिवस लागले. जागतिक प्रदर्शनासाठी उभारलेला हा टॉवर आज दरवर्षी ७० लाखांहून अधिक पर्यटक पाहतात.
१९०१ – ३१ मार्च १९०१ रोजी पहिली मर्सिडीज कार तयार झाली.
विल्हेम मेबॅक यांनी ३५ अश्वशक्तीची ही कार डिझाइन केली. ऑस्ट्रियन मुत्सद्दी एमिल जेलिनेक यांच्या मुलीच्या ‘मर्सिडीज’ या नावावरून कारचे नाव ठेवण्यात आले.
१९६४ – ३१ मार्च १९६४ रोजी मुंबईतील विजेवर चालणाऱ्या ट्राम बंद झाल्या.
मुंबईच्या वाहतूक इतिहासातील एक महत्त्वाचा अध्याय संपुष्टात आला. ट्राम ही मुंबईची सर्वात जुनी सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था होती आणि तिचा अंत एका युगाचे समाप्तीचे प्रतीक ठरला.
१९६६ – ३१ मार्च १९६६ रोजी सोव्हिएत रशियाने लुना-१० हा चंद्राचा पहिला कृत्रिम उपग्रह प्रक्षेपित केला.
चंद्राभोवती कक्षेत स्थिरावलेला हा जगातील पहिला उपग्रह होता. अवकाश संशोधनाच्या इतिहासातील हे एक महत्त्वाचे मैलाचे दगड ठरले.
१९७० – ३१ मार्च १९७० रोजी ‘एक्सप्लोरर-१’ हा अमेरिकन अवकाश तपास उपग्रह १२ वर्षांच्या अवकाश प्रवासानंतर पृथ्वीच्या वातावरणात परतला.
१९५८ मध्ये प्रक्षेपित झालेल्या या उपग्रहाने व्हॅन अॅलन रेडिएशन बेल्टचा शोध लावला होता. पृथ्वीवर परतताना तो जळून नष्ट झाला.
२००१ – ३१ मार्च २००१ रोजी सचिन तेंडुलकरने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये दहा हजार धावा पूर्ण केल्या.
एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये दहा हजार धावा करणारे सचिन जगातील पहिले फलंदाज ठरले. क्रिकेटच्या इतिहासातील हा अभूतपूर्व विक्रम होता.
२०११ – ३१ मार्च २०११ रोजी भारताच्या जनगणनेत देशाची लोकसंख्या १२१ कोटींवर पोहोचल्याचे जाहीर झाले.
२००१ च्या जनगणनेच्या तुलनेत ही वाढ १७.६४ टक्के होती. भारत लोकसंख्येच्या दृष्टीने चीनखालोखाल जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा देश राहिला.
३१ मार्च – जन्म | जयंती / वाढदिवस
| साल | व्यक्ती | ओळख | मृत्यू |
|---|---|---|---|
| १५०४ | गुरू अंगद देव | शीख धर्माचे दुसरे गुरू, गुरुमुखी लिपीचे प्रचारक | २९ मार्च १५५२ |
| १५९६ | रेने देकार्त | फ्रेंच तत्त्वज्ञ, गणितज्ञ, “I think therefore I am” साठी प्रसिद्ध | ११ फेब्रुवारी १६५० |
| १८४३ | अण्णासाहेब किर्लोस्कर | मराठी नाटककार, ‘संगीत शाकुंतल’ व ‘संगीत सौभद्र’ साठी प्रसिद्ध | २ नोव्हेंबर १८८५ |
| १८६५ | डॉ. आनंदीबाई गोपाळराव जोशी | भारतातील पहिल्या महिला डॉक्टर, अमेरिकेतून वैद्यकीय पदवी मिळवणाऱ्या पहिल्या भारतीय महिला | २६ फेब्रुवारी १८८७ |
| १८८९ | केशव बळीराम हेडगेवार | राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे (RSS) संस्थापक | २१ जून १९४० |
| १९३४ | कमला सुरय्या (माधवीकुट्टी) | भारतीय कवयित्री व लेखिका, मल्याळी व इंग्रजी साहित्यात मोठे योगदान | ३१ मे २००९ |
| १९३८ | शीला दीक्षित | दिल्लीच्या माजी मुख्यमंत्री (१९९८–२०१३), काँग्रेसच्या ज्येष्ठ नेत्या | २० जुलै २०१९ |
| १९४१ | अजित वाडेकर | भारतीय क्रिकेट संघाचे माजी कर्णधार, इंग्लंड व वेस्ट इंडीजमध्ये मालिका जिंकणारे पहिले भारतीय कर्णधार | १५ ऑगस्ट २०१८ |
| १९७२ | इव्हान विल्यम्स | अमेरिकन उद्योगपती, ट्विटरचे सहसंस्थापक व Blogger चे निर्माते | – |
| १९७८ | हम्पी कोनेरू | भारतीय बुद्धिबळपटू, जागतिक रॅपिड बुद्धिबळ विजेत्या | – |
डॉ. आनंदीबाई जोशी – विशेष उल्लेख
डॉ. आनंदीबाई गोपाळराव जोशी यांचा जन्म ३१ मार्च १८६५ रोजी पुणे येथे झाला आणि त्या भारतातील पहिल्या महिला डॉक्टर ठरल्या.
वयाच्या अवघ्या २१ व्या वर्षी त्यांनी अमेरिकेतील पेनसिल्व्हेनिया विद्यापीठातून वैद्यकीय पदवी मिळवली. अनेक सामाजिक अडथळ्यांशी झुंजत त्यांनी हे यश मिळवले. २६ फेब्रुवारी १८८७ रोजी वयाच्या २२ व्या वर्षी त्यांचे दुर्दैवी निधन झाले.
३१ मार्च – मृत्यू | पुण्यतिथी
| साल | व्यक्ती | ओळख | जन्म |
|---|---|---|---|
| १७२७ | सर आयझॅक न्यूटन (Gregorian Calendar नुसार) | महान शास्त्रज्ञ, Principia चे लेखक (Julian calendar नुसार २० मार्च) | २५ डिसेंबर १६४२ |
| १९१३ | जे. पी. मॉर्गन | प्रसिद्ध अमेरिकन बँकर व उद्योगपती, JP Morgan बँकेचे संस्थापक | १७ एप्रिल १८३७ |
| १९७२ | मीनाकुमारी (महजबीन बानो) | हिंदी चित्रपटसृष्टीची ‘ट्रॅजेडी क्वीन’, ‘पाकिजा’ साठी प्रसिद्ध | १ ऑगस्ट १९३२ |
| १९७८ | चार्ल्स हर्बर्ट बेस्ट | कॅनेडियन शास्त्रज्ञ, इन्सुलिनचे सहशोधक | २७ फेब्रुवारी १८९९ |
| १९८४ | पं. नारायणराव व्यास | ग्वाल्हेर घराण्याचे प्रसिद्ध शास्त्रीय गायक | ४ एप्रिल १९०२ |
| १९८९ | श्रीधर महादेव जोशी | समाजवादी नेते, कामगार नेते व संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीचे अध्वर्यू | १२ नोव्हेंबर १९०४ |
| २००० | चेत सिंग | भारतीय विद्वान ग्यानी | ३१ मार्च १९०२ |
| २००४ | गुरू चरणसिंग तोहरा | शिरोमणी अकाली दलाचे नेते व SGPC चे अध्यक्ष | २४ सप्टेंबर १९२४ |
| २००४ | टी. के. अण्णा वडणगेकर | कोल्हापूरची कलापरंपरा जपणारे चित्र व शिल्पकलेतील दिग्गज | ८ ऑगस्ट १९१२ |
| २०१२ | एन. के. पी. साळवे | भारतीय राजकारणी, केंद्रीय मंत्री व BCCI चे अध्यक्ष | १८ मार्च १९२१ |
मीनाकुमारी – विशेष उल्लेख
मीनाकुमारी यांचे निधन ३१ मार्च १९७२ रोजी वयाच्या अवघ्या ३९ व्या वर्षी झाले आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीने आपली ‘ट्रॅजेडी क्वीन’ गमावली.
‘पाकिजा’, ‘साहिब बीबी और गुलाम’ व ‘बैजू बावरा’ यांसारख्या चित्रपटांतील त्यांच्या अभिनयाने लाखो चाहत्यांच्या मनावर अमिट छाप सोडली. त्यांनी लिहिलेल्या उर्दू शायरीही अत्यंत प्रसिद्ध आहेत.
सारांश – ३१ मार्च दिनविशेष
३१ मार्च हा मार्च महिन्याचा शेवटचा दिवस असून अनेक महत्त्वाच्या घटनांनी समृद्ध आहे. प्रार्थना समाजाची स्थापना, आयफेल टॉवरचे उद्घाटन, मुंबई ट्रामचा अस्त, सचिन तेंडुलकरचे दहा हजार धावांचे ऐतिहासिक विक्रम — हे सर्व या दिवसाला विशेष करतात. डॉ. आनंदीबाई जोशी व अण्णासाहेब किर्लोस्कर यांची जयंती तर मीनाकुमारी यांची पुण्यतिथी हा दिवस खऱ्या अर्थाने स्मरणीय बनवते.
३१ मार्च दिनविशेष (31 March Dinvishesh) – हा लेख तुम्हाला कसा वाटला ते नक्की कळवा! तुमच्या काही सूचना असतील तर खाली कमेंट करा.
