५ एप्रिल दिनविशेष – महत्वाच्या घटना, जन्म आणि मृत्यू – 5 April Dinvishesh

कॅलेंडरवरील प्रत्येक दिवस वेगवेगळ्या कारणांसाठी महत्त्वाचा असतो. या दिनविशेषच्या लेखामधून आम्ही तुम्हाला अशाच महत्त्वाच्या घटनांची माहिती देत आहोत. इतिहासाच्या पानांवर कोरल्या गेलेल्या काही महत्वाच्या घटना तसेच महत्वाच्या व्यक्तींचे जन्म आणि मृत्यूबद्दल या 5 April Dinvishesh लेखामधून सविस्तर माहिती देणार आहोत.

दिनदर्शिकेनुसार ५ एप्रिल हा वर्षाचा ९५ वा दिवस आहे. लीप वर्षात तो ९६ वा दिवस असतो. वर्ष संपण्यास २७० दिवस शिल्लक असतात.

५ एप्रिल – महत्वाचे दिन

५ एप्रिल हा दिवस राष्ट्रीय सागरी दिन (National Maritime Day) म्हणून भारतात साजरा केला जातो.
५ एप्रिल १९१९ रोजी भारताच्या मालकीचे पहिले जहाज ‘एस.एस. लॉयल्टी’ लंडनला रवाना झाले. त्या स्मरणार्थ हा दिवस साजरा केला जातो. भारतीय सागरी क्षेत्राच्या विकासाला चालना देणे हा उद्देश आहे.

५ एप्रिल हा दिवस समता दिवस म्हणून साजरा केला जातो.
बाबू जगजीवनराम यांच्या जयंतीनिमित्त हा दिवस पाळला जातो. दलित व शोषित समाजाच्या उन्नतीसाठी अथक कार्य केलेल्या या महान नेत्याचे विचार आजही प्रासंगिक आहेत.

५ एप्रिल – महत्वाच्या ऐतिहासिक घटना

१६६३ – ५ एप्रिल १६६३ रोजी शिवाजी महाराजांनी पुण्याच्या लाल महालात मुघल सुभेदार शाहिस्तेखानावर अचानक हल्ला केला.
फक्त २०० घोडेस्वारांसह दहा हजार मुघल सैन्यावर हल्ला करणारी ही गनिमी काव्याची एक अत्यंत धाडसी कारवाई होती. शाहिस्तेखान खिडकीतून पळाला मात्र त्याची तीन बोटे तुटली. या हल्ल्याने महाराजांचे नाव दिगंत झाले.

१६७९ – ५ एप्रिल १६७९ रोजी जुल्फिकारखानने रायगडला वेढा घातल्यावर राजाराम महाराज किल्ल्यातून निसटले.
शिवाजी महाराजांच्या पश्चात स्वराज्य टिकवण्यासाठी राजाराम महाराजांनी मोठे कष्ट सहन केले. मुघलांच्या सततच्या वेढ्यांशी झुंजत त्यांनी स्वराज्याचे रक्षण केले.

१८२७ – ५ एप्रिल १८२७ रोजी सर जोसेफ लिस्टर यांचा जन्म झाला. (खाली जन्म तक्त्यात पहा)

१९३० – ५ एप्रिल १९३० रोजी महात्मा गांधींनी दांडी येथे मीठ उचलून मिठाच्या सत्याग्रहाची सुरुवात केली.
२४१ मैलांच्या दांडी यात्रेनंतर गांधीजींनी समुद्राकाठी मीठ उचलून ब्रिटिश कायद्याचे उल्लंघन केले. या सत्याग्रहाने भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला नवी गती मिळाली आणि जगभरात ब्रिटिश राजवटीविरुद्ध जनमत निर्माण झाले.

१९४९ – ५ एप्रिल १९४९ रोजी भारत स्काउट-गाईड संस्थेची स्थापना झाली.
युवा पिढीमध्ये नेतृत्व, सेवावृत्ती व देशभक्ती जोपासण्यासाठी स्थापन झालेली ही संस्था आज भारतातील सर्वात मोठ्या युवा संघटनांपैकी एक आहे.

१९५७ – ५ एप्रिल १९५७ रोजी भारतात प्रथमच केरळमध्ये कम्युनिस्ट पक्षाने निवडणूक जिंकली.
ई. एम. एस. नंबुद्रीपाद केरळचे मुख्यमंत्री झाले. जगात पहिल्यांदाच एखाद्या लोकशाही निवडणुकीत कम्युनिस्ट पक्षाने विजय मिळवला होता.

१९६४ – ५ एप्रिल १९६४ रोजी राष्ट्रीय सागरी दिवस प्रथम साजरा केला गेला.
भारतीय सागरी वाहतूक व व्यापाराच्या समृद्ध इतिहासाचे स्मरण करण्यासाठी हा दिवस निवडला गेला.

१९९३ – ५ एप्रिल १९९३ रोजी वॉलमार्टचे संस्थापक सॅम वॉल्टन यांचे निधन झाले.
जगातील सर्वात मोठ्या किरकोळ विक्री कंपनीचे संस्थापक सॅम वॉल्टन यांनी आपल्या कार्यकाळात अमेरिकेतील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती म्हणून ओळख मिळवली होती.

१९९३ – ५ एप्रिल १९९३ रोजी हिंदी चित्रपट अभिनेत्री दिव्या भारती यांचे अपघाती निधन झाले.
वयाच्या अवघ्या १९ व्या वर्षी मुंबईत इमारतीच्या पाचव्या मजल्यावरून पडून त्यांचे निधन झाले. ‘शोला और शबनम’ व ‘दीवाना’ या चित्रपटांनी त्यांना प्रसिद्धी मिळवून दिली होती.

२०१० – ५ एप्रिल २०१० रोजी छत्तीसगडमधील दंतेवाडा येथे नक्षलवाद्यांनी ७३ सीआरपीएफ जवान शहीद केले.
भारताच्या इतिहासातील नक्षलवाद्यांचा हा सर्वात भीषण हल्ला होता. या हल्ल्याने नक्षलवादाच्या समस्येकडे सरकारचे लक्ष पुन्हा वेधले गेले.

२०२१ – ५ एप्रिल २०२१ रोजी प्रिन्स फिलिप यांचे निधन झाले.
ब्रिटनचे राजकुमार व राणी एलिझाबेथ द्वितीय यांचे पती प्रिन्स फिलिप यांचे वयाच्या ९९ व्या वर्षी निधन झाले. ते ब्रिटिश राजघराण्यातील सर्वाधिक काळ जगलेले सदस्य ठरले.

२०२३ – ५ एप्रिल २०२३ रोजी भारताने अग्नी-प्राइम या नव्या क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी घेतली.
आधुनिक तंत्रज्ञानाने सज्ज हे क्षेपणास्त्र भारताच्या संरक्षण सामर्थ्यात मोलाची भर घालते.

५ एप्रिल – जन्म | जयंती / वाढदिवस

साल	व्यक्ती	ओळख	मृत्यू
१८२७	सर जोसेफ लिस्टर	ब्रिटिश शल्यविशारद, शस्त्रक्रियेत निर्जंतुकीकरण पद्धतीचे जनक	१० फेब्रुवारी १९१२
१८५६	बुकर टी. वॉशिंग्टन	अमेरिकन कृष्णवर्णीय शिक्षणतज्ञ, समाजसेवक व लेखक	१४ नोव्हेंबर १९१५
१९०८	बाबू जगजीवनराम	स्वातंत्र्यसैनिक, समाजसुधारक, भारताचे उपंतप्रधान, समता दिवस यांच्या नावे साजरा	६ जुलै १९८६
१९०९	अल्बर्ट आर. ब्रोकोली	जेम्स बाँड चित्रपट मालिकेचे संस्थापक निर्माते	२७ जून १९९६
१९१६	ग्रेगरी पेक	हॉलीवूड अभिनेते, ‘To Kill a Mockingbird’ साठी ऑस्कर विजेते	१२ जून २००३
१९२०	आर्थर हॅले	इंग्लिश कादंबरीकार, ‘Airport’ व ‘Hotel’ या बेस्टसेलरचे लेखक	२४ नोव्हेंबर २००४
१९६१	प्रशांत दामले	प्रसिद्ध मराठी रंगभूमी व चित्रपट अभिनेते	–
१९७५	अँजेलिना जोली	अमेरिकन अभिनेत्री, ऑस्कर विजेत्या, संयुक्त राष्ट्रांच्या शरणार्थी दूत	–
१९७६	रोनी ओ’सुलिव्हान	ब्रिटिश स्नूकर खेळाडू, सर्वकालीन महान स्नूकर चॅम्पियन	–
१९५०	अॅन मॅक्लेव्ह	अमेरिकन अभिनेत्री	–

महात्मा गांधी – दांडी सत्याग्रह विशेष उल्लेख

५ एप्रिल १९३० रोजी महात्मा गांधींनी दांडी येथे मीठ उचलून मिठाच्या सत्याग्रहाची सुरुवात केली आणि भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात एक नवा अध्याय सुरू झाला.
१२ मार्च रोजी साबरमती आश्रमापासून सुरू झालेली दांडी यात्रा ५ एप्रिलला दांडी समुद्रकिनारी पोहोचली. या यात्रेत हजारो लोक सहभागी झाले आणि जगभरात ब्रिटिश राजवटीविरुद्ध प्रचंड सहानुभूती निर्माण झाली.

५ एप्रिल – मृत्यू | पुण्यतिथी

साल	व्यक्ती	ओळख	जन्म
१९२२	पंडिता रमाबाई	आर्य महिला समाजाच्या संस्थापिका, स्त्रीशिक्षणाच्या पुरस्कर्त्या	२३ एप्रिल १८५८
१९४०	चार्लस फ्रीअर ऍन्ड्र्यूज (दीनबंधू)	इंग्लिश मिशनरी, महात्मा गांधींचे जवळचे मित्र व भारतीय स्वातंत्र्याचे समर्थक	१२ फेब्रुवारी १८७१
१९९२	सॅम वॉल्टन	वॉलमार्टचे संस्थापक, अमेरिकेतील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती	२९ मार्च १९१८
१९९३	दिव्या भारती	हिंदी, तमिळ व तेलगू चित्रपट अभिनेत्री, अपघाती निधन	२५ फेब्रुवारी १९७४
१९९६	बाबा पटवर्धन	ऑर्गनवादक, बालगंधर्वांना साथ करणारे प्रसिद्ध कलाकार	–
१९९८	रुही बेर्डे	मराठी चित्रपट व नाट्य अभिनेत्री	–
२०१७	विनोद खन्ना	प्रसिद्ध हिंदी चित्रपट अभिनेते व भाजप खासदार	६ ऑक्टोबर १९४६
२०२१	प्रिन्स फिलिप	ब्रिटनचे राजकुमार, राणी एलिझाबेथ द्वितीय यांचे पती, वयाच्या ९९ व्या वर्षी निधन	१० जून १९२१
२०१९	मिल्खा सिंग (स्मरण)	–	–
२०१७	अशोक साठे	प्रसिद्ध मराठी अभिनेते	–

सारांश – ५ एप्रिल दिनविशेष

५ एप्रिल हा दिवस गांधीजींच्या दांडी सत्याग्रहाच्या स्मृतीने भारलेला आहे. शाहिस्तेखानावर शिवाजी महाराजांचा धाडसी हल्ला, बाबू जगजीवनराम यांची जयंती (समता दिवस) व राष्ट्रीय सागरी दिन हे भारतीय दृष्टीने महत्त्वाचे संदर्भ आहेत. पंडिता रमाबाई व चार्लस ऍन्ड्र्यूज यांची पुण्यतिथी समाजसेवेच्या महान परंपरेची आठवण करून देते.

५ एप्रिल दिनविशेष (5 April Dinvishesh) – हा लेख तुम्हाला कसा वाटला ते नक्की कळवा! तुमच्या काही सूचना असतील तर खाली कमेंट करा.