१५ एप्रिल हा दिवस इतिहासात अत्यंत महत्वाचा मानला जातो. याच दिवशी जगप्रसिद्ध चित्रकार आणि संशोधक लिओनार्डो दा विंची यांचा जन्म झाला होता — ज्यांना ‘रेनेसांसचा माणूस’ म्हटले जाते! तसेच या दिवशी अनेक महत्वाच्या आणि रोचक घटना घडल्या आहेत. टायटॅनिक जहाज बुडाले, अब्राहम लिंकन यांची हत्या झाली आणि जनरल इलेक्ट्रिकची स्थापना झाली. त्या घटनांची, प्रसिद्ध व्यक्तींचे जन्म आणि मृत्यू यांची संपूर्ण माहिती येथे जाणून घ्या.
👉 तुम्हाला माहिती आहे का? लिओनार्डो दा विंची यांनी ५०० वर्षांपूर्वी हेलिकॉप्टर, टँक आणि सौर ऊर्जा उपकरणाचे आराखडे काढले होते — जे त्या काळात अशक्य वाटणाऱ्या गोष्टी होत्या! जागतिक कला दिवस त्यांच्याच जन्मदिनी साजरा केला जातो.
१५ एप्रिल दिनविशेष – थोडक्यात
- १५ एप्रिल १४५२ – लिओनार्डो दा विंची यांचा जन्म; चित्रकार, संशोधक, गणितज्ञ
- १५ एप्रिल १९१२ – RMS टायटॅनिक उत्तर अटलांटिकमध्ये बुडाले; १,५१७ ठार
- १५ एप्रिल १८६४ – अब्राहम लिंकन यांचे निधन (आदल्या दिवशी गोळी)
- १५ एप्रिल १८९२ – जनरल इलेक्ट्रिक (GE) कंपनीची स्थापना
- आजचा विशेष दिन – जागतिक कला दिवस (World Art Day)
- १५ एप्रिल १४६९ – गुरू नानक देव यांचा जन्म; शीख धर्माचे संस्थापक
१५ एप्रिल – महत्वाचे दिन
१५ एप्रिल हा दिवस जागतिक कला दिवस (World Art Day) म्हणून जगभरात साजरा केला जातो.
हा दिवस लिओनार्डो दा विंची यांच्या जन्मदिनाच्या स्मरणार्थ पाळला जातो. जगभरातील विविध कला प्रकारांचे महत्त्व अधोरेखित करणे, कलाकारांना प्रोत्साहन देणे आणि कलेच्या माध्यमातून समाजात सकारात्मक बदल घडवणे हे या दिवसाचे उद्दिष्ट आहे.
१५ एप्रिल – महत्वाच्या ऐतिहासिक घटना
१६७३ – मराठा साम्राज्याचे शूर सरदार प्रतापराव गुजर यांनी बहलोल खान पठाणाविरुद्ध मोठी लढाई जिंकली. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या या निष्ठावंत सरदाराने मराठा शक्ती अधिक मजबूत केली.
१७९४ – पंडितकवी मोरोपंत यांचे निधन. मराठी काव्यातील एक महान प्रतिभावंत कवी म्हणून त्यांनी अमूल्य साहित्य निर्माण केले. ‘केकावली’ हे त्यांचे प्रसिद्ध काव्य आहे.
१८६४ – अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष अब्राहम लिंकन यांचे निधन. आदल्या रात्री (१४ एप्रिल) फोर्ड थिएटरमध्ये जॉन विल्क्स बूथने गोळी झाडली होती. गुलामगिरी संपवणाऱ्या महान नेत्याचे अशा प्रकारे निधन झाले.
१८९२ – जनरल इलेक्ट्रिक (GE) कंपनीची स्थापना झाली. थॉमस एडिसन यांच्या Edison General Electric आणि Thomson-Houston Electric Company यांच्या विलीनीकरणातून ही कंपनी अस्तित्वात आली. आज GE ही जगातील सर्वात मोठ्या कंपन्यांपैकी एक आहे.
१९१२ – RMS टायटॅनिक जहाज उत्तर अटलांटिक महासागरात बुडाले. आदल्या रात्री (१४ एप्रिल) हिमखंडाला धडकलेले हे जहाज पहाटे २:२० वाजता पूर्णपणे बुडाले. १,५१७ प्रवाशांचा मृत्यू झाला. हे आधुनिक इतिहासातील सर्वात मोठ्या समुद्री शोकांतिकांपैकी एक आहे.
१९१२ – टायटॅनिकचे कप्तान एडवर्ड जे. स्मिथ जहाजासह बुडाले. “कप्तान जहाजासोबतच राहतो” या परंपरेनुसार त्यांनी जहाज सोडले नाही.
१९२३ – मधुमेहावरील इन्सुलिन सामान्य रुग्णांसाठी उपलब्ध झाली. फ्रेडरिक बँटिंग आणि चार्ल्स बेस्ट यांनी शोधलेल्या या लसीमुळे कोट्यवधी मधुमेही रुग्णांना नवे जीवन मिळाले.
१९४० – दुसरे महायुद्ध — मित्र राष्ट्रांनी नाझी जर्मनीच्या ताब्यातील नॉर्विक शहरावर हल्ला केला. नॉर्वेमधील हे बंदरशहर लोखंड-खनिज पुरवठ्यासाठी जर्मनीसाठी महत्त्वाचे होते.
१९५५ – अमेरिकेतील इलिनॉय राज्यात पहिले मॅकडोनाल्ड रेस्टॉरंट उघडले. रे क्रॉक यांनी डेस प्लेन्स येथे उघडलेल्या या रेस्टॉरंटने जगातील सर्वात मोठ्या फास्ट फूड साखळीचा पाया घातला. आज जगभरात मॅकडोनाल्डचे ४०,००० हून अधिक रेस्टॉरंट आहेत.
१९८० – फ्रेंच तत्त्वज्ञ आणि नोबेल पुरस्कारविजेते जाँ-पॉल सार्त्र यांचे निधन. ‘अस्तित्ववाद’ या तत्त्वज्ञानाचे प्रमुख प्रवर्तक म्हणून ते ओळखले जातात.
१९९० – हॉलिवूडच्या सुवर्णयुगातील अभिनेत्री ग्रेटा गार्बो यांचे निधन. मूकपटांपासून ते बोलपटांपर्यंत त्यांनी अजरामर भूमिका केल्या.
१९९४ – भारताने GATT (General Agreement on Tariffs and Trade) प्रस्तावावर स्वाक्षरी केली. या करारामुळे पुढे WTO (जागतिक व्यापार संघटना) स्थापन झाली आणि भारताचे जागतिक व्यापारातील स्थान अधिक मजबूत झाले.
१५ एप्रिल – जन्म | जयंती / वाढदिवस
| साल | व्यक्ती | ओळख | मृत्यू |
|---|---|---|---|
| १४५२ | लिओनार्डो दा विंची | इटालियन चित्रकार, संशोधक, गणितज्ञ, भौतिकशास्त्रज्ञ; ‘Mona Lisa’ व ‘The Last Supper’ चे निर्माते | २ मे १५१९ |
| १४६९ | गुरू नानक देव | शीख धर्माचे संस्थापक आणि पहिले गुरू, ‘एक ओंकार’ हा संदेश दिला | २२ सप्टेंबर १५३९ |
| १७०७ | लिओनार्ड ऑयलर | स्विस गणितज्ञ, आधुनिक गणितातील अनेक संकल्पनांचे जनक, ‘e’ या संख्येचे शोधक | १८ सप्टेंबर १७८३ |
| १८९३ | न. र. फाटक (नरहर रघुनाथ फाटक) | मराठी चरित्रकार, टीकाकार, इतिहास संशोधक, संत साहित्याचे गाढे अभ्यासक | २१ डिसेंबर १९७९ |
| १८९४ | निकिता क्रुश्चेव्ह | सोव्हिएत युनियनचे राष्ट्राध्यक्ष (१९५३–१९६४), स्टालिन नंतरचा काळ सुधारण्याचा प्रयत्न केला | ११ सप्टेंबर १९७१ |
| १९१२ | किम इल-सुंग | उत्तर कोरियाचे संस्थापक राष्ट्राध्यक्ष (१९४८–१९९४) | ८ जुलै १९९४ |
| १९२२ | हसरत जयपुरी | प्रसिद्ध हिंदी चित्रपट गीतकार, ‘आवारा हूँ’ व इतर अजरामर गाण्यांचे लेखक | १७ सप्टेंबर १९९९ |
| १९३२ | सुरेश भट | विदर्भातील महान मराठी कवी, गझल प्रकाराचे मराठीत प्रवर्तक, ‘रुणझुणत्या वाऱ्याने’ साठी प्रसिद्ध | १४ मार्च २००३ |
| १९६३ | मनोज प्रभाकर | भारतीय क्रिकेटपटू, वेगवान गोलंदाज व फलंदाज; match-fixing प्रकरणात नाव | – |
| १९४१ | एम. एस. विश्वनाथन | दक्षिण भारतीय चित्रपट संगीतकार, हजारो गाण्यांचे संगीत दिले | – |
लिओनार्डो दा विंची – विशेष उल्लेख
लिओनार्डो दा विंची यांचा जन्म १५ एप्रिल १४५२ रोजी इटलीत झाला आणि ते मानव इतिहासातील सर्वात प्रतिभावंत व्यक्तिमत्त्वांपैकी एक मानले जातात.
‘Mona Lisa’ आणि ‘The Last Supper’ या अजरामर चित्रांसोबतच त्यांनी हेलिकॉप्टर, सौर ऊर्जा, आर्मड व्हेईकल (टँक) आणि बरेच काही ५०० वर्षांपूर्वीच कल्पिले होते. चित्रकार, शिल्पकार, संगीतकार, गणितज्ञ, अभियंते, भूशास्त्रज्ञ आणि लेखक — अशा असंख्य क्षेत्रांत त्यांनी अतुलनीय योगदान दिले. त्यांच्या जन्मदिनाच्या स्मरणार्थ जागतिक कला दिवस साजरा केला जातो. २ मे १५१९ रोजी फ्रान्समध्ये त्यांचे निधन झाले.
सुरेश भट – विशेष उल्लेख
सुरेश भट यांचा जन्म १५ एप्रिल १९३२ रोजी नागपूर येथे झाला आणि ते मराठी गझलेचे खरे जनक मानले जातात.
‘रुणझुणत्या वाऱ्याने’, ‘झुळझुळत्या पाण्याने’ आणि इतर अनेक गाण्यांनी महाराष्ट्राच्या मनावर अमिट छाप सोडली. उर्दू गझलेचा आत्मा मराठीत आणण्याचे श्रेय सुरेश भटांना दिले जाते. पुणे विद्यापीठाने त्यांना मानद डॉक्टरेट दिली. १४ मार्च २००३ रोजी त्यांचे निधन झाले.
१५ एप्रिल – मृत्यू | पुण्यतिथी
| साल | व्यक्ती | ओळख | जन्म |
|---|---|---|---|
| १७९४ | मोरोपंत (मोरेश्वर रामचंद्र पराडकर) | मराठी पंडितकवी, ‘केकावली’ साठी प्रसिद्ध, महाभारत-रामायणावर आधारित मराठी काव्यरचना | इ.स. १७२९ |
| १८६४ | अब्राहम लिंकन | अमेरिकेचे १६ वे राष्ट्राध्यक्ष, गुलामगिरी संपवणारे महान नेते | १२ फेब्रुवारी १८०९ |
| १९१२ | कॅप्टन एडवर्ड जे. स्मिथ | RMS टायटॅनिकचे कप्तान, जहाजासोबतच बुडाले | २७ जानेवारी १८५० |
| १९८० | जाँ-पॉल सार्त्र | फ्रेंच लेखक, तत्त्वज्ञ, अस्तित्ववादाचे प्रमुख प्रवर्तक, नोबेल पुरस्कार (नाकारला) | २१ जून १९०५ |
| १९९० | ग्रेटा गार्बो | हॉलिवूडच्या सुवर्णयुगातील स्वीडिश-अमेरिकन अभिनेत्री | १८ सप्टेंबर १९०५ |
| १९९५ | पंडित लीलाधर जोशी | मध्यभारत राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री | – |
| १९९८ | पॉल पॉट | कंबोडियाचा क्रूर हुकूमशहा, ख्मेर रुजचा नेता, २० लाख नागरिकांच्या हत्याकांडास जबाबदार | १९ मे १९२५ |
| २०१३ | वि. रा. करंदीकर | मराठी संत साहित्याचे अभ्यासक, लेखक | २७ ऑगस्ट १९१९ |
| २०१८ | बिपिन रावत | – | – |
| २०२३ | हॅरी बेलाफॉन्ट | अमेरिकन गायक, अभिनेते व मानवाधिकार कार्यकर्ते | १ मार्च १९२७ |
अब्राहम लिंकन – विशेष उल्लेख
अब्राहम लिंकन यांचे निधन १५ एप्रिल १८६४ रोजी झाले आणि अमेरिकेने आपला सर्वात महान राष्ट्राध्यक्ष गमावला.
आदल्या रात्री (१४ एप्रिल) वॉशिंग्टनमधील फोर्ड थिएटरमध्ये नाटक पाहत असताना जॉन विल्क्स बूथने त्यांच्यावर गोळी झाडली. यादवी युद्धात गुलामगिरी संपवणारे आणि अमेरिकेला एकत्र ठेवणारे लिंकन “अमेरिकेचे महान मुक्तिदाते” म्हणून ओळखले जातात. त्यांचा जन्म १२ फेब्रुवारी १८०९ रोजी एका गरीब कुटुंबात झाला होता.
सारांश – १५ एप्रिल दिनविशेष
१५ एप्रिल हा दिवस जागतिक कला दिवसामुळे आणि लिओनार्डो दा विंची यांच्या जयंतीमुळे विशेष आहे. टायटॅनिक बुडणे, अब्राहम लिंकन यांचे निधन, जनरल इलेक्ट्रिकची स्थापना, इन्सुलिनची उपलब्धता, मॅकडोनाल्डचे पहिले रेस्टॉरंट आणि GATT वर भारताची स्वाक्षरी — या सर्व घटना एकाच दिवशी घडल्या आहेत. गुरू नानक देव, सुरेश भट व लिओनार्ड ऑयलर यांची जयंती आणि मोरोपंत, सार्त्र व ग्रेटा गार्बो यांची पुण्यतिथी हा दिवस आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बनवते.
१५ एप्रिल दिनविशेष (15 April Dinvishesh) – हा लेख तुम्हाला कसा वाटला ते नक्की कळवा! तुमच्या काही सूचना असतील तर खाली कमेंट करा.
👉 हे देखील वाचा:
१४ एप्रिल दिनविशेष
१६ एप्रिल दिनविशेष
मराठी चौदाखडी
