१४ एप्रिल हा दिवस भारतासाठी अत्यंत महत्वाचा आहे. या दिवशी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची जयंती साजरी केली जाते. त्याचबरोबर इतिहासातील अनेक महत्वाच्या घटना, प्रसिद्ध व्यक्तींचे जन्म आणि मृत्यू देखील याच दिवशी झाले आहेत.
१४ एप्रिल हा दिवस इतिहासात अत्यंत महत्वाचा मानला जातो. भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी आपल्या जीवनात तब्बल ३२ विषयांत पदव्या मिळवल्या होत्या — हे जगातील एक अद्वितीय यश आहे! तसेच या दिवशी अनेक महत्वाच्या आणि रोचक घटना घडल्या आहेत. टायटॅनिक जहाज हिमखंडाला धडकले, अब्राहम लिंकनवर गोळी झाडण्यात आली आणि मुंबई बंदरावर भीषण स्फोट झाला. त्या घटनांची, प्रसिद्ध व्यक्तींचे जन्म आणि मृत्यू यांची संपूर्ण माहिती येथे जाणून घ्या.
तुम्हाला माहिती आहे का? डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी न्यूयॉर्क, लंडन आणि बॉन विद्यापीठांमधून शिक्षण घेऊन ३२ विषयांत पदव्या मिळवल्या — ते भारताचे सर्वाधिक शिकलेले व्यक्ती होते!
१४ एप्रिल दिनविशेष – थोडक्यात
- १४ एप्रिल १८९१ – डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा जन्म; भारताचे पहिले कायदेमंत्री व राज्यघटनेचे शिल्पकार
- १४ एप्रिल १९१२ – टायटॅनिक जहाज हिमखंडाला धडकले; १,५१७ जणांचा मृत्यू
- १४ एप्रिल १८६५ – अब्राहम लिंकन यांच्यावर गोळी; दुसऱ्या दिवशी निधन
- १४ एप्रिल १९४४ – मुंबई बंदरात ‘फोर्ट स्टिकिन’ जहाजावर भीषण स्फोट; ३०० ठार
- आजचा विशेष दिन – डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती व राष्ट्रीय अग्निशमन सेवा दिवस
- १४ एप्रिल १९६२ – भारतरत्न सर एम. विश्वेश्वरैय्या यांचे वयाच्या १०२ व्या वर्षी निधन
१४ एप्रिल – महत्वाचे दिन
१४ एप्रिल हा दिवस डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती म्हणून संपूर्ण भारतात मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो.
भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार, दलितांचे कैवारी, थोर समाजसुधारक व भारतरत्न डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर यांचा जन्म १४ एप्रिल १८९१ रोजी मध्यप्रदेशातील महू येथे झाला. देशभरात या दिवशी रॅली, मिरवणुका व सांस्कृतिक कार्यक्रम होतात.
१४ एप्रिल ते २० एप्रिल हा कालावधी राष्ट्रीय अग्निशमन सेवा सप्ताह म्हणून पाळला जातो.
१४ एप्रिल १९४४ रोजी मुंबई बंदरावर झालेल्या भीषण स्फोटात कर्तव्य बजावताना शहीद झालेल्या अग्निशमन जवानांच्या स्मरणार्थ हा सप्ताह पाळला जातो.
१४ एप्रिल – महत्वाच्या ऐतिहासिक घटना
१६४८ – दिल्लीतील लाल किल्ल्याचे बांधकाम पूर्ण झाले. मुघल सम्राट शाहजहान यांनी हे भव्य वास्तू उभारले. आज भारताचे स्वातंत्र्यदिनी पंतप्रधान याच किल्ल्यावरून राष्ट्राला संबोधित करतात.
१६६१ – प्रिन्स सेसी या शास्त्रज्ञाने दुर्बिणीसाठी ‘टेलिस्कोप’ हा शब्द प्रथम वापरला. आजही हाच शब्द जगभरात प्रचलित आहे.
१६६५ – पुरंदरच्या वेढ्यादरम्यान दिलेरखान पठाणाने वज्रगड किल्ला ताब्यात घेतला. या वेढ्यामुळे मराठ्यांना पुरंदरचा तह स्वीकारावा लागला.
१७३६ – चिमाजीअप्पा पेशव्यांनी जंजिऱ्याचा सिद्दी साताचा पराभव केला. वसई मोहिमेच्या काळातील हा एक महत्त्वाचा मराठा विजय होता.
१८६५ – अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष अब्राहम लिंकन यांच्यावर फोर्ड थिएटरमध्ये गोळी झाडण्यात आली. जॉन विल्क्स बूथने हा हल्ला केला. दुसऱ्या दिवशी लिंकन यांचे निधन झाले.
१८९१ – डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर यांचा जन्म महू (मध्यप्रदेश) येथे झाला. ते भारताचे पहिले कायदेमंत्री व राज्यघटनेचे शिल्पकार ठरले.
१९१२ – आर.एम.एस. टायटॅनिक रात्री ११:४० वाजता उत्तर अटलांटिकमधील हिमखंडाला धडकले. अवघ्या काही तासांत हे महाकाय जहाज बुडाले; १,५१७ जणांचा मृत्यू झाला.
१९१९ – जालियनवाला बाग हत्याकांडाच्या निषेधार्थ देशभर आंदोलने उसळली. रवींद्रनाथ टागोरांनी याच काळात ‘नाइटहूड’ परत केला.
१९४४ – मुंबईच्या बंदरावर ‘फोर्ट स्टिकिन’ जहाजावर भीषण स्फोट झाला. ३०० जण ठार व सुमारे २ कोटी पौंडांचे नुकसान झाले. कर्तव्यावर असलेले अनेक अग्निशमन जवान शहीद झाले.
१९५५ – इंडोनेशियाच्या बंडुंग शहरात आशिया-आफ्रिका परिषद सुरू झाली. २९ देशांनी उपनिवेशवादाविरोधात एकत्र आवाज उठवला.
१९९५ – डॉ. रमेश बाबू यांनी पुण्यात टेबल टेनिसमध्ये सलग ६,६७० रॅलीजचा जागतिक विक्रम नोंदवला.
२०१४ – नायजेरियातील बोको हरामने चिबोक येथून २७६ शाळकरी मुलींचे अपहरण केले. ‘#BringBackOurGirls’ हे आंदोलन जागतिक पातळीवर गाजले.
१४ एप्रिल – जन्म | जयंती / वाढदिवस
| साल | व्यक्ती | ओळख | मृत्यू |
|---|---|---|---|
| १६२९ | क्रिस्टियन हायगेन्स | डच गणितज्ञ, खगोलविद् व भौतिकशास्त्रज्ञ, लंबकाच्या घड्याळाचा शोधक, शनीच्या ‘टायटन’ उपग्रहाचे शोधक | ८ जुलै १६९५ |
| १८९१ | डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर (बाबासाहेब) | भारतरत्न, भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार, दलितांचे कैवारी, भारताचे पहिले कायदेमंत्री | ६ डिसेंबर १९५६ |
| १९१४ | शांता हुबळीकर | मराठी व हिंदी चित्रपट अभिनेत्री, ‘माझा मुलगा’ साठी प्रसिद्ध | १७ जुलै १९९२ |
| १९१९ | शमशाद बेगम | प्रसिद्ध हिंदी चित्रपट पार्श्वगायिका, ‘कजरा मोहब्बतवाला’ साठी विशेष ओळख | २३ एप्रिल २०१३ |
| १९२२ | उस्ताद अली अकबर खाँ | मैहर घराण्याचे जागतिक कीर्तीचे सरोदवादक, पद्मविभूषण पुरस्कार विजेते | १८ जून २००९ |
| १९२७ | द. मा. मिराशीदार | सुप्रसिद्ध मराठी विनोदी लेखक, ‘मिरासदारांच्या गोष्टी’ साठी प्रसिद्ध | – |
| १९४२ | मार्गारेट अल्वा | भारतीय राजकारणी, केंद्रीय मंत्री, राजस्थानच्या माजी राज्यपाल | – |
| १९४३ | रामदास फुटाणे | प्रसिद्ध मराठी वात्रटिकाकार व कवी | – |
| १९५२ | बेनाझीर भुट्टो | पाकिस्तानच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान, दहशतवादी हल्ल्यात निधन | २७ डिसेंबर २००७ |
| १९१९ | के. सरस्वती अम्मा | भारतीय लेखिका व नाटककार, मल्याळी साहित्यातील अग्रणी महिला | २६ डिसेंबर १९७५ |
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर – विशेष उल्लेख
डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर यांचा जन्म १४ एप्रिल १८९१ रोजी मध्यप्रदेशातील महू येथे झाला आणि ते भारतीय इतिहासातील सर्वात महान व्यक्तिमत्त्वांपैकी एक मानले जातात.
अस्पृश्य म्हणून जन्म घेऊनही त्यांनी न्यूयॉर्क, लंडन व बॉन विद्यापीठांतून उच्चशिक्षण घेतले आणि ३२ विषयांत पदव्या मिळवल्या. भारतीय राज्यघटनेचे मुख्य शिल्पकार म्हणून त्यांनी समतेवर आधारित लोकशाही भारताचा पाया घातला. त्यांनी बौद्ध धर्माची दीक्षा घेतली आणि लाखो दलितांना नवी दिशा दिली. ६ डिसेंबर १९५६ रोजी त्यांचे निधन झाले. त्यांना मरणोत्तर भारतरत्न प्रदान करण्यात आले.
१४ एप्रिल – मृत्यू | पुण्यतिथी
| साल | व्यक्ती | ओळख | जन्म |
|---|---|---|---|
| १८६५ | अब्राहम लिंकन | अमेरिकेचे १६ वे राष्ट्राध्यक्ष, गुलामगिरी संपवणारे महान नेते (गोळी १४ एप्रिलला, निधन १५ एप्रिलला) | १२ फेब्रुवारी १८०९ |
| १९५० | रमण महर्षी (वेंकटरमण अय्यर) | भारतीय तत्त्ववेत्ते, अद्वैत वेदांताचे प्रवर्तक, समाधिस्थ झाले | ३० डिसेंबर १८७९ |
| १९६२ | सर मोक्षमुंडम विश्वेश्वरैय्या | भारतरत्न, थोर अभियंते, कृष्णसागर धरणाचे निर्माते, ‘अभियंता दिवस’ त्यांच्या नावाने | १५ सप्टेंबर १८६० |
| १९६३ | राहुल सांकृत्यायन | प्रसिद्ध हिंदी लेखक, इतिहासकार व बौद्धधर्म भाष्यकार | ९ एप्रिल १८९३ |
| १९९७ | चंदू पारखी | मराठी चित्रपट व नाट्य अभिनेते | – |
| २०१३ | राम प्रसाद गोएंका (RPG) | भारतीय उद्योगपती, RPG एंटरप्रायझेसचे संस्थापक | १ मार्च १९३० |
| २०१३ | शमशाद बेगम | प्रसिद्ध हिंदी पार्श्वगायिका | १४ एप्रिल १९१९ |
| २०१५ | विजया मेहता | प्रसिद्ध मराठी रंगभूमी व चित्रपट अभिनेत्री, दिग्दर्शिका | – |
| २०२३ | हरीश रावत | उत्तराखंडचे माजी मुख्यमंत्री | – |
| २०११ | सत्यनारायण गोयनका | विपश्यना ध्यान शिक्षक, जगभरात शंभरहून अधिक ध्यान केंद्रे स्थापन केली | ३० जानेवारी १९२४ |
सर एम. विश्वेश्वरैय्या – विशेष उल्लेख
सर मोक्षमुंडम विश्वेश्वरैय्या यांचे निधन १४ एप्रिल १९६२ रोजी वयाच्या १०२ व्या वर्षी झाले आणि भारताने आपला एक अग्रणी अभियंता व भारतरत्न गमावला.
त्यांचा जन्म १५ सप्टेंबर १८६० रोजी कर्नाटकात झाला. कृष्णराजसागर धरण, हैदराबाद शहराचे पूरनियंत्रण व मैसूर राज्याचे आधुनिकीकरण हे त्यांचे उल्लेखनीय कार्य आहे. त्यांच्या स्मरणार्थ भारतात दरवर्षी १५ सप्टेंबर ‘अभियंता दिवस’ साजरा केला जातो.
सारांश – १४ एप्रिल दिनविशेष
१४ एप्रिल हा दिवस डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीमुळे भारताच्या इतिहासातील एक सोनेरी दिवस आहे. याच दिवशी टायटॅनिक हिमखंडाला धडकले, लिंकनवर गोळी झाडण्यात आली, मुंबई बंदरावर भीषण स्फोट झाला आणि अनेक महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना घडल्या. उस्ताद अली अकबर खाँ व शमशाद बेगम यांची जयंती तर सर विश्वेश्वरैय्या व रमण महर्षी यांची पुण्यतिथी हा दिवस आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बनवते.
१४ एप्रिल दिनविशेष (14 April Dinvishesh) – हा लेख तुम्हाला कसा वाटला ते नक्की कळवा! तुमच्या काही सूचना असतील तर खाली कमेंट करा.
👉 हे देखील वाचा:
१३ एप्रिल दिनविशेष
१५ एप्रिल दिनविशेष
मराठी चौदाखडी
