३० एप्रिल १९४५ — बर्लिनमधील भूमिगत बंकरमध्ये हिटलरने स्वतःला गोळी मारली आणि दुसऱ्या महायुद्धाचा अंत जवळ आला… याच दिवशी इतिहासात आणखी काय घडलं? आज ३० एप्रिल दिनविशेषमध्ये आपण जाणून घेणार आहोत या दिवसाच्या महत्वाच्या घटना, जन्म आणि मृत्यू.
३० एप्रिल हा दिवस जागतिक आणि भारतीय इतिहासाच्या अनेक महत्त्वाच्या प्रकरणांशी जोडलेला आहे. आज आपण जाणून घेऊया ३० एप्रिलच्या दिनविशेष माहिती — महत्त्वाच्या घटना, जन्म, मृत्यू आणि विशेष दिन.
३० एप्रिलच्या महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना
🗺️ १८०३ – Louisiana Purchase — अमेरिका एका रात्रीत दुप्पट मोठी झाली!
३० एप्रिल १८०३ रोजी अमेरिकेचे प्रतिनिधी आणि नेपोलियन बोनापार्टचे फ्रान्स यांच्यात Louisiana Purchase करार पूर्ण झाला. अमेरिकेने फ्रान्सकडून सुमारे २,१४,००,००० चौरस किलोमीटर (८,२८,०००+ चौरस मैल) जमीन केवळ $१.५ कोटी (15 million USD) मध्ये विकत घेतली — म्हणजे एका चौरस मैलासाठी फक्त ३ सेंट! या एका व्यवहाराने अमेरिकेचे क्षेत्रफळ जवळजवळ दुप्पट झाले. आजचे अमेरिकेतील अनेक राज्ये — Missouri, Arkansas, Iowa, Kansas, Nebraska, Oklahoma — या जमिनीतूनच निर्माण झाली.
☠️ १९४५ – हिटलरची आत्महत्या — नाझी जर्मनीचा अंत
३० एप्रिल १९४५ रोजी दुपारी बर्लिनमधील भूमिगत बंकरमध्ये (Führerbunker) Adolf Hitler आणि Eva Braun यांनी आत्महत्या केली. त्यांनी आदल्या दिवशी (२९ एप्रिल) विवाह केला होता. हिटलरने स्वतःला डोक्यात गोळी मारली; Eva ने सायनाईड कॅप्सूल घेतली. त्यांचे मृतदेह बंकरबाहेर जाळण्यात आले. हिटलरच्या मृत्यूनंतर जर्मनीने ८ मे १९४५ रोजी शरणागती पत्करली — WWII युरोपमध्ये संपले (V-E Day). १२ वर्षांच्या नाझी राजवटीचा आणि Holocaust च्या भीषण अध्यायाचा अंत झाला.
🏙️ १९७५ – साइगॉन पतन — व्हिएतनाम युद्धाचा औपचारिक अंत
३० एप्रिल १९७५ रोजी उत्तर व्हिएतनामच्या सैन्याने दक्षिण व्हिएतनामची राजधानी साइगॉन (आताचे हो ची मिन्ह सिटी) ताब्यात घेतली. दक्षिण व्हिएतनामचे अध्यक्ष Duong Van Minh यांनी बिनशर्त शरणागती पत्करली — ते केवळ २ दिवसांपूर्वीच अध्यक्ष बनले होते! व्हिएतनाम युद्ध (२० वर्षे) अधिकृतपणे संपले. अमेरिकेचे पहिले मोठे लष्करी पराभव म्हणून इतिहासात नोंद झाली. व्हिएतनाम पुन्हा एकत्र आले — Socialist Republic of Vietnam (२ जुलै १९७६).
🌐 १९९३ – World Wide Web (WWW) सर्वांसाठी मुक्त — इंटरनेट युगाचा खऱ्या अर्थाने प्रारंभ
३० एप्रिल १९९३ रोजी युरोपीय संशोधन संस्था CERN ने घोषित केले की World Wide Web (WWW) चे protocols सार्वजनिकरित्या मुक्त (Royalty-Free) असतील. Tim Berners-Lee यांनी विकसित केलेली ही तंत्रज्ञान कोणत्याही शुल्काशिवाय वापरता येईल असे CERN ने जाहीर केले. या एका निर्णयाने जागतिक इंटरनेट क्रांतीचा खरा मार्ग मोकळा झाला! जर WWW Royalty-आधारित असते, तर आजचे Google, Facebook, YouTube, WhatsApp कदाचित अस्तित्वातच आले नसते.
🏛️ १९४८ – Organization of American States (OAS) स्थापना
३० एप्रिल १९४८ रोजी कोलंबियाच्या बोगोटा येथे Organization of American States (OAS / OEA) ची स्थापना झाली. उत्तर आणि दक्षिण अमेरिकेतील देशांमधील सहकार्य, लोकशाही आणि मानवाधिकार यांचे संरक्षण करणे हा त्याचा उद्देश आहे. OAS ही पश्चिम गोलार्धातील सर्वात जुनी क्षेत्रीय संस्था आहे. सध्या त्यात ३५ सदस्य देश आहेत. मुख्यालय Washington D.C. येथे आहे.
📺 १९३९ – FDR टेलिव्हिजनवर आले — अमेरिकेत नियमित TV प्रसारण सुरू
३० एप्रिल १९३९ रोजी न्यूयॉर्कमध्ये New York World’s Fair उघडली आणि NBC ने अमेरिकेत नियमित दूरचित्रवाणी प्रसारण (Regular Scheduled Television) सुरू केले. राष्ट्राध्यक्ष Franklin D. Roosevelt हे टेलिव्हिजनवर दिसणारे पहिले अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष ठरले. त्यांनी World’s Fair उद्घाटनाचे भाषण दिले जे थेट प्रसारित केले गेले. हा क्षण अमेरिकन मीडियाच्या इतिहासातील एक मैलाचा दगड आहे.
⚔️ १९१६ – जर्मनीने Daylight Saving Time (DST) लागू केले — पहिल्यांदा
३० एप्रिल १९१६ रोजी जर्मनी आणि त्याच्या WWI सहयोगी देशांनी इतिहासात पहिल्यांदा Daylight Saving Time (DST) लागू केला. युद्धकाळात ऊर्जा वाचवण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला. इतर युरोपीय देशांनी नंतर तीच वर्षी हे स्वीकारले. आज जगातील अनेक देश DST पाळतात — घड्याळ उन्हाळ्यात एक तास पुढे आणि हिवाळ्यात एक तास मागे करतात.
🏢 १९८० – इराणी दूतावास वेढा — लंडन
३० एप्रिल १९८० रोजी लंडनमधील इराणी दूतावासावर सशस्त्र अरब दहशतवाद्यांनी कब्जा केला आणि २६ ओलीस धरले. सहा दिवसांनंतर (५ मे) ब्रिटिश SAS (Special Air Service) कमांडोंनी धाडसी कारवाई (“Operation Nimrod”) करून ओलीसांना मुक्त केले. टेलिव्हिजनवर थेट प्रसारित झालेल्या या कारवाईने SAS ला जगप्रसिद्धी मिळवून दिली आणि Counter-Terrorism मधील एक आदर्श मोहीम म्हणून ती शिकवली जाते.
🏎️ १९९४ – Roland Ratzenberger — Formula One ड्रायव्हर चा मृत्यू
३० एप्रिल १९९४ रोजी ऑस्ट्रियन Formula One ड्रायव्हर Roland Ratzenberger San Marino Grand Prix च्या Qualifying Session दरम्यान अपघाती मृत्यू पावले. दुसऱ्याच दिवशी (१ मे १९९४) महान F1 ड्रायव्हर Ayrton Senna यांचाही त्याच सर्किटवर अपघाती मृत्यू झाला — या सलग दोन मृत्यूंनी Formula One च्या सुरक्षा नियमांमध्ये आमूलाग्र बदल घडवले.
🇳🇱 २०१३ – नेदरलँड्समध्ये राजाभिषेक — Queen Beatrix ने सिंहासन सोडले
३० एप्रिल २०१३ रोजी नेदरलँड्सच्या Queen Beatrix यांनी सिंहासन-त्याग (Abdication) केला आणि त्यांचा मुलगा Willem-Alexander नेदरलँड्सचे राजे झाले. हे नेदरलँड्सच्या इतिहासात ३३ वर्षांनंतर सिंहासन-त्याग होता. त्याच दिवशी King’s Day सुरू झाला — राजाच्या जन्मदिनाच्या निमित्ताने (२७ एप्रिल). नेदरलँड्समध्ये Constitutional Monarchy पद्धती आहे.
🎌 २०१९ – जपानचे सम्राट Akihito यांचा सिंहासन-त्याग
३० एप्रिल २०१९ रोजी जपानचे सम्राट Akihito (वय ८५) यांनी सिंहासन-त्याग केला — जपानच्या इतिहासात २०० वर्षांत प्रथमच सम्राटाने स्वेच्छेने सिंहासन सोडले. Akihito हे सम्राट Hirohito यांचे पुत्र होते. त्यांनी Heisei (शांती प्रस्थापित करणे) युगाचा अंत केला. दुसऱ्या दिवशी (१ मे २०१९) त्यांचा मुलगा Naruhito नवे सम्राट झाले आणि Reiwa (सुंदर सुसंवाद) युग सुरू झाले.
३० एप्रिल – आजच्या दिवशी जन्मलेले महान व्यक्ती
🎬 दादासाहेब फाळके (१८७०–१९४४) – “भारतीय सिनेमाचे जनक” — महाराष्ट्राचा अभिमान
धुंडीराज गोविंद फाळके (दादासाहेब फाळके) यांचा जन्म ३० एप्रिल १८७० रोजी त्र्यंबकेश्वर, नाशिक जिल्हा, महाराष्ट्र येथे झाला. ते भारतीय चित्रपटसृष्टीचे जनक मानले जातात. त्यांनी भारताचा पहिला पूर्णलांबीचा मूकपट “राजा हरिश्चंद्र” (१९१३) बनवला — जो भारतीय सिनेमाचा पायाभूत चित्रपट आहे. त्यांनी पत्नीचे दागिने विकून आणि विम्याचे पैसे गुंतवून हा चित्रपट बनवला! त्यांनी आपल्या कारकिर्दीत ९४ पूर्णलांबीचे चित्रपट आणि २७ लघुपट बनवले. भारत सरकारने त्यांच्या स्मरणार्थ दादासाहेब फाळके पुरस्कार (१९६९) सुरू केला — जो भारतीय सिनेमातील सर्वोच्च जीवनगौरव पुरस्कार आहे.
🧮 कार्ल फ्रेडरिक गॉस (१७७७–१८५५) – “गणितांचा राजकुमार”
Johann Carl Friedrich Gauss यांचा जन्म ३० एप्रिल १७७७ रोजी ब्रंश्विक (Brunswick), जर्मनी येथे झाला. ते जगातील महान गणितज्ञांपैकी एक आणि “Prince of Mathematicians” म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी मात्र १० वर्षांच्या वयात १ ते १०० पर्यंतचे सर्व अंकांची बेरीज ५० सेकंदात सांगितली — त्यांचे उत्तर: ५०५०! त्यांनी संख्यासिद्धांत (Number Theory), सांख्यिकी, विद्युतचुंबकत्व, खगोलशास्त्र आणि प्रकाशवक्रता (Optics) यात अभूतपूर्व योगदान दिले. सांख्यिकीतील “Gaussian Distribution” (Normal Curve / Bell Curve) त्यांच्याच नावाने ओळखले जाते.
🏏 रोहित शर्मा (१९८७) – भारतीय क्रिकेटचा “हिटमॅन”
रोहित गुरुनाथ शर्मा यांचा जन्म ३० एप्रिल १९८७ रोजी नागपूर (महाराष्ट्र) येथे झाला. ते भारतीय क्रिकेट संघाचे माजी कर्णधार आणि जगातील सर्वश्रेष्ठ फलंदाजांपैकी एक आहेत. “हिटमॅन” या टोपणनावाने ओळखले जाणारे रोहित शर्मा यांनी ODI क्रिकेटमध्ये तीन द्विशतके ठोकण्याचा अजोड विक्रम केला आहे. IPL मध्ये Mumbai Indians चे यशस्वी कर्णधार म्हणून त्यांनी पाच जेतेपद मिळवली. त्यांनी २०२४ T20 World Cup विजयात भारताचे नेतृत्व केले.
🎬 गाल गाडोट (१९८५) – Wonder Woman, इस्रायली अभिनेत्री
Gal Gadot यांचा जन्म ३० एप्रिल १९८५ रोजी पेताह तिक्वा, इस्रायल येथे झाला. त्या DC Comics च्या “Wonder Woman” भूमिकेसाठी जगभर प्रसिद्ध आहेत. Miss Israel (२००४) आणि नंतर Miss Universe स्पर्धेत सहभागी झालेल्या गाल गाडोट यांनी “Wonder Woman” (२०१७), “Justice League,” “Fast & Furious” मालिकेत महत्त्वाच्या भूमिका केल्या. त्यांनी इस्रायल Defence Forces मध्ये Combat Instructor म्हणून दोन वर्षे सेवा दिली होती.
📐 राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज (१९०९–१९६८) – महाराष्ट्राचे महान संत
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांचा जन्म ३० एप्रिल १९०९ रोजी यावली, अमरावती जिल्हा, महाराष्ट्र येथे झाला. ते महाराष्ट्राचे महान संत, समाजसुधारक आणि कवी होते. त्यांचे “ग्रामगीता” हे ग्रंथ ग्रामीण जीवन आणि सामाजिक सुधारणांसाठी प्रेरणादायी आहे. त्यांनी जातिभेद, अस्पृश्यता विरोधी काम केले. भारत सरकारने त्यांना “राष्ट्रसंत” ही मानद पदवी दिली. नागपूर विद्यापीठाचे नाव त्यांच्या स्मरणार्थ राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ ठेवले आहे.
🎵 Franz Lehár (१८७०–१९४८) – “The Merry Widow” चे संगीतकार
Franz Lehár यांचा जन्म ३० एप्रिल १८७० रोजी Komárom, ऑस्ट्रो-हंगेरियन साम्राज्य (आजचे हंगेरी) येथे झाला. ते हंगेरियन-ऑस्ट्रियन संगीतकार होते ज्यांनी Operetta संगीत प्रकारात क्रांती आणली. त्यांची “The Merry Widow” (Die lustige Witwe, १९०५) ही Operetta जगभर अत्यंत लोकप्रिय झाली आणि आजही सादर होते.
🇸🇪 राजे कार्ल सोळावे गुस्ताव (१९४६) – स्वीडनचे वर्तमान राजे
Carl XVI Gustaf यांचा जन्म ३० एप्रिल १९४६ रोजी स्टॉकहोम येथे झाला. ते स्वीडनचे वर्तमान राजे असून १९७३ पासून सिंहासनावर आहेत. ते स्वीडनच्या इतिहासातील सर्वाधिक काळ राज्य करणारे सम्राट आहेत. स्वीडन — Constitutional Monarchy. Nobel Prize स्वीडन आणि नॉर्वेच्या संस्थांद्वारे दिला जातो — कार्ल गुस्ताव Nobel Prize Ceremony अध्यक्षतेसाठी प्रसिद्ध आहेत.
३० एप्रिल – आजच्या दिवशी निधन झालेले महान व्यक्ती
☠️ Adolf Hitler (१८८९–१९४५) – नाझी जर्मनीचा हुकूमशहा — आत्महत्या
Adolf Hitler यांचे निधन ३० एप्रिल १९४५ रोजी बर्लिनमधील Führerbunker मध्ये आत्महत्येद्वारे झाले. त्यांनी स्वतःला डोक्यात गोळी मारली; Eva Braun ने सायनाईड घेतले. हिटलरने National Socialist German Workers’ Party (Nazi Party) चे नेतृत्व केले, जर्मनीचे Chancellor (१९३३) आणि Führer (१९३४) बनले. त्यांनी WWII सुरू केले ज्यात ७ कोटींहून अधिक लोक मृत्युमुखी पडले. Holocaust — ज्यात ६० लाख ज्यू आणि लाखो इतरांचा नरसंहार झाला — हे त्यांच्या राजवटीचे सर्वात काळे पान आहे.
🎸 Muddy Waters (१९१३–१९८३) – Blues संगीताचा “Father”
McKinley Morganfield (Muddy Waters) यांचे निधन ३० एप्रिल १९८३ रोजी झाले. ते अमेरिकन Blues संगीतकार, गायक आणि गिटारवादक होते. त्यांना “Father of Modern Chicago Blues” म्हटले जाते. त्यांच्या संगीताने नंतरच्या Rock and Roll संगीताला आकार दिला — The Rolling Stones, Eric Clapton, Jimi Hendrix या दिग्गजांनी त्यांना गुरुस्थानी मानले. “Rollin’ Stone,” “Hoochie Coochie Man” या त्यांच्या गाण्यांनी इतिहास घडवला.
🎭 Sergio Leone (१९२९–१९८९) – “Spaghetti Western” चित्रपटांचे महान दिग्दर्शक
Sergio Leone यांचे निधन ३० एप्रिल १९८९ रोजी रोम येथे झाले. ते इटालियन चित्रपट दिग्दर्शक होते ज्यांनी “Spaghetti Western” हा चित्रपट प्रकार जगप्रसिद्ध केला. “The Good, the Bad and the Ugly” (१९६६), “Once Upon a Time in the West” (१९६८), “Once Upon a Time in America” (१९८४) — या चित्रपटांनी Leone ला अजरामर केले. Clint Eastwood यांना “Man with No Name” म्हणून प्रसिद्ध करणारे Leone हे होते.
🇮🇳 हरी सिंह नळवा (१७९१–१८३७) – महाराजा रणजित सिंहांचे सर्वश्रेष्ठ सेनापती
हरी सिंह नळवा यांचे निधन ३० एप्रिल १८३७ रोजी जम्रुद, खैबर येथे झाले. ते शीख साम्राज्याचे महान सेनापती आणि काश्मीर, हझारा आणि पेशावरचे गव्हर्नर होते. त्यांनी अफगाणांना खैबर खिंडीतून भारतात प्रवेश करण्यापासून रोखले — जो प्राचीन काळापासून परकीय आक्रमणकर्त्यांचा मुख्य मार्ग होता. अफगाण लोक आजही लहान मुलांना “Hari Singh आला” असे सांगून घाबरवतात — एवढी त्यांची दहशत!
🎨 George Balanchine (१९०४–१९८३) – आधुनिक Ballet चे महान नर्तक-दिग्दर्शक
George Balanchine यांचे निधन ३० एप्रिल १९८३ रोजी न्यूयॉर्क येथे झाले. ते रशियन-अमेरिकन Ballet दिग्दर्शक आणि कोरिओग्राफर होते. New York City Ballet चे ते सह-संस्थापक आणि Ballet Russe de Monte Carlo चे माजी सदस्य होते. त्यांनी Neo-Classical Ballet चे स्वरूप निर्माण केले आणि जगभरातील हजारो नर्तकांना प्रशिक्षित केले. त्यांना “Father of American Ballet” म्हटले जाते.
३० एप्रिल – आंतरराष्ट्रीय Jazz दिन (International Jazz Day)
🎷 आंतरराष्ट्रीय Jazz दिन म्हणजे काय?
दरवर्षी ३० एप्रिल रोजी आंतरराष्ट्रीय Jazz दिन (International Jazz Day) साजरा केला जातो. UNESCO ने हा दिवस २०१२ मध्ये घोषित केला. Jazz संगीताची विविधता, सर्जनशीलता आणि आंतरसांस्कृतिक संवादातील महत्त्व अधोरेखित करणे हा त्याचा उद्देश आहे. महान Jazz संगीतकार Herbie Hancock हे या दिवसाचे UNESCO Goodwill Ambassador आहेत.
🎵 Jazz म्हणजे काय?
Jazz हा संगीताचा एक प्रकार आहे जो अफ्रिकन-अमेरिकन समुदायाने न्यू ऑर्लिन्स, लुइझियाना येथे १९व्या शतकाच्या अखेरीस निर्माण केला. Improvisation (तात्कालिक रचना), Syncopation (विशिष्त ताल पद्धती) आणि पॉलिफोनी यांची सांगड Jazz ची खासियत आहे. ड्यूक एलिंग्टन, Louis Armstrong, Miles Davis, John Coltrane हे Jazz चे दिग्गज आहेत.
🇮🇳 भारत आणि Jazz
भारतात Jazz संगीत प्रामुख्याने कोलकाता, मुंबई आणि गोवा येथे लोकप्रिय आहे. Braz Gonsalves (गोवा) हे भारतातील आघाडीचे Jazz संगीतकार मानले जातात. भारतीय शास्त्रीय संगीत आणि Jazz यांचा संयोग (Fusion) — जसे झुबिन मेहता यांचे काम — जागतिक स्तरावर मान्यता पावले आहे.
🌙 Walpurgis Night (३० एप्रिल)
३० एप्रिल ला Walpurgis Night (Walpurgisnacht) म्हणूनही ओळखले जाते — जर्मनी, स्वीडन, फिनलंड, नेदरलँड्स आणि इतर उत्तर युरोपीय देशांत साजरा केला जाणारा लोकोत्सव. हा उत्सव वसंत ऋतूच्या आगमनाचे स्वागत करतो. Saint Walpurga (८व्या शतकातील Christian संत) यांच्या नावावरून हा दिवस आला आहे.
MPSC / UPSC Quick Reference – ३० एप्रिल दिनविशेष
| वर्ष | घटना / व्यक्ती | महत्त्व / MPSC कोण |
|---|---|---|
| १७७७ | Carl Friedrich Gauss — जन्म | “Prince of Mathematicians”; Gaussian Distribution; Number Theory |
| १८०३ | Louisiana Purchase — पूर्ण | $१.५ कोटी; अमेरिका दुप्पट; Thomas Jefferson; Napoleon Bonaparte |
| १८३७ | हरी सिंह नळवा — निधन (जम्रुद) | Sikh Empire Commander; Ranjit Singh; Khyber Pass रक्षण |
| १८७० | दादासाहेब फाळके — जन्म (त्र्यंबकेश्वर) | “Father of Indian Cinema”; “राजा हरिश्चंद्र” (१९१३); Phalke Award (१९६९) |
| १९०९ | राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज — जन्म | महाराष्ट्र संत; “ग्रामगीता”; नागपूर विद्यापीठ |
| १९१६ | Germany — Daylight Saving Time पहिल्यांदा | WWI ऊर्जा बचत; भारत DST पाळत नाही (IST वर्षभर) |
| १९३९ | FDR — पहिला TV राष्ट्राध्यक्ष; NBC TV सुरू | New York World’s Fair; अमेरिकेत नियमित TV प्रसारण |
| १९४५ | Adolf Hitler — आत्महत्या (बर्लिन) | WWII अंत जवळ; Holocaust; Führerbunker; V-E Day: ८ मे |
| १९४८ | OAS (Organization of American States) स्थापना | Bogotá; ३५ सदस्य; Washington D.C. मुख्यालय |
| १९७५ | साइगॉन पतन — Vietnam War अंत | Fall of Saigon; ३० एप्रिल; Vietnam Reunification: जुलै १९७६ |
| १९९३ | World Wide Web — CERN ने मुक्त केले | Tim Berners-Lee; Royalty-Free; Internet Revolution |
| २०१९ | Emperor Akihito — सिंहासन-त्याग | Heisei युग समाप्त; Reiwa युग (Naruhito); २०० वर्षांत पहिला abdication |
थोडक्यात – ३० एप्रिल दिनविशेष
३० एप्रिल हा दिवस जागतिक आणि भारतीय इतिहासातील अत्यंत घटनापूर्ण दिवस आहे. भारताचे “भारतीय सिनेमाचे जनक” दादासाहेब फाळके (१८७०) आणि महाराष्ट्राचे महान संत राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज (१९०९) यांचा जन्म याच दिवशी. हिटलरची आत्महत्या (१९४५) आणि त्यामुळे WWII चा आसन्न अंत, साइगॉनचे पतन (१९७५) — व्हिएतनाम युद्धाची समाप्ती, Louisiana Purchase (१८०३) — अमेरिका दुप्पट झाली, आणि World Wide Web (१९९३) CERN ने मुक्त केले — या सर्व घटना याच एका तारखेशी जोडलेल्या आहेत. “गणितांचा राजकुमार” Carl Friedrich Gauss (१७७७), भारतीय क्रिकेटचा “हिटमॅन” रोहित शर्मा (१९८७) आणि Wonder Woman Gal Gadot (१९८५) यांचे जन्मही याच दिवशी. आज आंतरराष्ट्रीय Jazz दिन म्हणूनही हा दिवस UNESCO द्वारे पाळला जातो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न – ३० एप्रिल दिनविशेष (FAQ)
दादासाहेब फाळके कोण होते आणि त्यांचे महत्त्व काय?
दादासाहेब फाळके (जन्म: ३० एप्रिल १८७०, त्र्यंबकेश्वर, महाराष्ट्र) हे “भारतीय सिनेमाचे जनक” आहेत. त्यांनी भारताचा पहिला पूर्णलांबीचा मूकपट “राजा हरिश्चंद्र” (१९१३) बनवला. पत्नीचे दागिने विकून आणि विम्याचे पैसे गुंतवून त्यांनी हा चित्रपट बनवला. त्यांनी आपल्या कारकिर्दीत ९४ चित्रपट आणि २७ लघुपट बनवले. त्यांच्या स्मरणार्थ भारत सरकारने दादासाहेब फाळके पुरस्कार (१९६९) सुरू केला — जो भारतातील सर्वोच्च चित्रपट जीवनगौरव पुरस्कार आहे आणि दरवर्षी राष्ट्रपतींच्या हस्ते दिला जातो.
Louisiana Purchase म्हणजे काय आणि ते ३० एप्रिलशी कसे जोडलेले आहे?
Louisiana Purchase हा अमेरिकेने फ्रान्सकडून ३० एप्रिल १८०३ रोजी केलेला ऐतिहासिक जमीन व्यवहार आहे. अमेरिकेने सुमारे २,१४,०,०,०,०,० चौरस किलोमीटर जमीन केवळ $१.५ कोटी मध्ये विकत घेतली. या एका व्यवहाराने अमेरिकेचे क्षेत्रफळ जवळजवळ दुप्पट झाले. नेपोलियन बोनापार्ट यांनी युद्धाच्या खर्चासाठी ही जमीन विकली. राष्ट्राध्यक्ष Thomas Jefferson यांनी हा करार केला. हा इतिहासातील सर्वाधिक फायद्याचा जमीन व्यवहार मानला जातो.
हिटलरने आत्महत्या कधी केली आणि कुठे?
Adolf Hitler यांनी ३० एप्रिल १९४५ रोजी बर्लिनमधील भूमिगत बंकर Führerbunker मध्ये आत्महत्या केली. त्यांनी स्वतःला डोक्यात गोळी मारली; त्यांच्या पत्नी Eva Braun (त्यांनी आदल्याच दिवशी विवाह केला होता) यांनी सायनाईड घेतले. त्यांचे मृतदेह बंकरबाहेर पेट्रोलमध्ये जाळण्यात आले. हिटलरच्या मृत्यूनंतर ८ दिवसांनी जर्मनीने शरणागती पत्करली (V-E Day: ८ मे १९४५) आणि WWII युरोपमध्ये संपले.
World Wide Web ३० एप्रिलशी का जोडले जाते?
३० एप्रिल १९९३ रोजी CERN (युरोपीय अण्वस्त्र संशोधन संस्था) ने घोषित केले की World Wide Web (WWW) चे protocols सार्वजनिकरित्या मुक्त (Royalty-Free) असतील. Tim Berners-Lee यांनी १९८९ मध्ये WWW विकसित केले होते. या CERN घोषणेमुळे कोणीही शुल्काशिवाय WWW वापरणे, Website बनवणे शक्य झाले — ज्यामुळे आजचे Google, Facebook, YouTube, Amazon हे सर्व अस्तित्वात आले. हे इंटरनेट युगाच्या खऱ्या क्रांतीचे प्रतीक आहे.
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज कोण होते?
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज (जन्म: ३० एप्रिल १९०९, यावली, अमरावती जिल्हा, महाराष्ट्र) हे महाराष्ट्राचे महान संत, समाजसुधारक आणि कवी होते. त्यांनी जातिभेद आणि अस्पृश्यतेविरोधी काम केले. “ग्रामगीता” हे त्यांचे प्रसिद्ध ग्रंथ ग्रामीण जीवन सुधारण्यासाठी प्रेरणादायी आहे. भारत सरकारने त्यांना “राष्ट्रसंत” ही मानद पदवी दिली. नागपूर विद्यापीठाचे नाव त्यांच्या स्मरणार्थ “राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ” असे ठेवण्यात आले आहे.
Carl Friedrich Gauss कोण होते आणि त्यांचे गणितातील योगदान काय?
Carl Friedrich Gauss (जन्म: ३० एप्रिल १७७७) हे “Prince of Mathematicians” म्हणून ओळखले जाणारे महान जर्मन गणितज्ञ होते. त्यांनी Number Theory, Statistics, Astronomy, Electromagnetism यात अभूतपूर्व योगदान दिले. सांख्यिकीतील Gaussian Distribution (Bell Curve / Normal Curve) त्यांच्याच नावाने ओळखले जाते. बालपणातच त्यांनी मात्र काही सेकंदात १ ते १०० पर्यंतची बेरीज (५०५०) सांगितली. चुंबकीय प्रवाह घनतेचे एकक “Gauss” त्यांच्या नावावर आहे.
३० एप्रिल हा कोणता विशेष दिन म्हणून ओळखला जातो?
३० एप्रिल हा आंतरराष्ट्रीय Jazz दिन (International Jazz Day) म्हणून UNESCO द्वारे साजरा केला जातो (२०१२ पासून). हा दिवस World Wide Web Day म्हणूनही ओळखला जातो (१९९३ मध्ये CERN ने WWW मुक्त केल्याच्या स्मरणार्थ). भारतात हा दिवस दादासाहेब फाळके जयंती म्हणून साजरा केला जातो. उत्तर युरोपात हा Walpurgis Night — वसंत ऋतूच्या स्वागताचा उत्सव आहे.
