२९ एप्रिल १४२९ — फक्त १७ वर्षांची जोन ऑफ आर्क ऑर्लिन्स शहराला इंग्रजांच्या वेढ्यातून मुक्त करण्यासाठी आली… आणि इतिहास बदलला! याच दिवशी आणखी काय काय घडलं? आज २९ एप्रिल दिनविशेषमध्ये आपण जाणून घेणार आहोत या दिवसाच्या महत्वाच्या घटना, जन्म आणि मृत्यू.
२९ एप्रिल हा दिवस जागतिक आणि भारतीय इतिहासाच्या अनेक महत्त्वाच्या प्रकरणांशी जोडलेला आहे. आज आपण जाणून घेऊया २९ एप्रिलच्या दिनविशेष माहिती — महत्त्वाच्या घटना, जन्म, मृत्यू आणि विशेष दिन.
२९ एप्रिलच्या महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना
⚔️ १४२९ – जोन ऑफ आर्कने ऑर्लिन्सचा वेढा उठवला — इतिहासातील अलौकिक शौर्य
२९ एप्रिल १४२९ रोजी फ्रान्सची अमर नायिका जोन ऑफ आर्क (Jeanne d’Arc) केवळ १७ वर्षांची असताना ऑर्लिन्स शहरात फ्रेंच सैन्याचे नेतृत्व करत दाखल झाली. इंग्रजांनी या शहराला अनेक महिन्यांपासून वेढा घातला होता. जोन ऑफ आर्कने फ्रेंच सैन्याला नवी शक्ती दिली आणि पुढील काही दिवसांत ऑर्लिन्सचा वेढा उठवला. एका शेतकरी मुलीने देवाचा आवाज ऐकला असे सांगत फ्रेंच राजाच्या मदतीला धावून आलेल्या या अलौकिक योद्ध्याला पुढे इंग्रजांनी पकडले आणि जाळले. परंतु जोन ऑफ आर्क आजही फ्रान्सची राष्ट्रीय नायिका आणि कॅथोलिक संत आहे.
🌏 १७७० – जेम्स कुक यांनी ऑस्ट्रेलियात पहिले पाऊल टाकले — Botany Bay
२९ एप्रिल १७७० रोजी ब्रिटिश नाविक कॅप्टन जेम्स कुक यांनी ऑस्ट्रेलियाच्या पूर्व किनाऱ्यावर Botany Bay येथे पहिल्यांदा पाऊल ठेवले. या ऐतिहासिक लँडिंगने ऑस्ट्रेलियाच्या ब्रिटिश वसाहतीचा पाया घातला. कुक यांनी या भूमीवर ब्रिटिश राजाचा ध्वज फडकवला आणि New South Wales असे नाव दिले. पुढे १७८८ मध्ये ब्रिटनने येथे पहिली वसाहत स्थापन केली.
🏛️ १७८९ – जॉर्ज वॉशिंग्टन यांचा राष्ट्राध्यक्ष म्हणून शपथविधी — अमेरिकेचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष
२९ एप्रिल १७८९ रोजी जॉर्ज वॉशिंग्टन यांनी न्यूयॉर्कमध्ये अमेरिकेचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष म्हणून शपथ घेतली. हा अमेरिकन लोकशाहीच्या इतिहासातील सर्वात महत्त्वाचा क्षण होता. वॉशिंग्टन यांनी अमेरिकन स्वातंत्र्य युद्धाचे (१७७५–१७८३) नेतृत्व केले होते आणि नव्या राष्ट्राचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष बनून घटनात्मक लोकशाहीची परंपरा स्थापित केली. त्यांनी दोनच कार्यकाळ सत्तेत राहण्याची परंपरा सुरू केली जी आजही अमेरिकेत पाळली जाते.
🔗 १९१३ – Zipper (झिप) चे पेटंट — रोजच्या जीवनात क्रांती
२९ एप्रिल १९१३ रोजी स्वीडिश-अमेरिकन अभियंता Gideon Sundback यांनी आधुनिक Zipper साठी पेटंट अर्ज दाखल केला. या छोट्याशा शोधाने कपडे, बॅग, बूट आणि इतर असंख्य वस्तूंमध्ये क्रांती आणली. आज जगभरात वर्षाला कोट्यवधी झिप तयार होतात. हे जगातील सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या शोधांपैकी एक आहे — अगदी साध्या दैनंदिन जीवनात जे आपण गृहीत धरतो!
⚔️ १९१६ – कुटच्या वेढ्यात ब्रिटिश-भारतीय सैन्याची शरणागती (WWI)
२९ एप्रिल १९१६ रोजी पहिल्या महायुद्धात इराकमधील कुट (Kut-al-Amara) येथे ब्रिटिश भारतीय सैन्याच्या ६व्या इन्फंट्री डिव्हिजनने ऑटोमन तुर्कांसमोर शरणागती पत्करली. सुमारे १०,००० ब्रिटिश आणि भारतीय सैनिक कैदी बनले. हे त्यावेळी ब्रिटिश इतिहासातील सर्वात मोठ्या शरणागतींपैकी एक होते. या पराभवाने मेसोपोटेमिया मोहिमेला मोठा धक्का बसला.
🏚️ १९४५ – डाखाऊ कंसेंट्रेशन कॅम्पची मुक्ती — WWII चा अंत जवळ
२९ एप्रिल १९४५ रोजी अमेरिकन सैन्याच्या 45th Infantry Division ने जर्मनीतील डाखाऊ (Dachau) नाझी कंसेंट्रेशन कॅम्प मुक्त केला. डाखाऊ हा नाझी जर्मनीने स्थापन केलेला पहिला (१९३३) आणि सर्वात जास्त काळ (१२ वर्षे) चाललेला छळ छावणी होता. येथे सुमारे २ लाख कैदी ठेवण्यात आले होते ज्यापैकी किमान ४१,५०० जणांचा मृत्यू झाला. मुक्त झालेल्या अमेरिकन सैनिकांनी पाहिलेले दृश्य त्यांना आयुष्यभर सतावत राहिले.
✈️ १९७५ – व्हिएतनाम युद्धाचा अंत — साइगॉनमधून अमेरिकेची ऐतिहासिक माघार
२९–३० एप्रिल १९७५ दरम्यान Operation Frequent Wind अंतर्गत अमेरिकेचे शेवटचे हेलिकॉप्टर साइगॉन (आताचे हो ची मिन्ह सिटी) मधून उड्डाण घेतले. दक्षिण व्हिएतनामची राजधानी उत्तर व्हिएतनामी सैन्याने ताब्यात घेतली. या दिवशी Hubert Van Es यांनी अमेरिकन दूतावासाच्या छतावरून हेलिकॉप्टरमध्ये लोक चढत असल्याचा जो फोटो काढला तो अमेरिकन इतिहासातील सर्वात प्रसिद्ध फोटोंपैकी एक बनला. हा दिवस व्हिएतनाम युद्धातील अमेरिकेच्या पराभवाचे प्रतीक आहे.
🔥 १९९१ – बांगलादेश चक्रीवादळ — इतिहासातील सर्वात विनाशकारी वादळ
२९ एप्रिल १९९१ रोजी बांगलादेशच्या किनारपट्टीवर इतिहासातील सर्वात भयंकर उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळांपैकी एक आदळले. या वादळाने बांगलादेशमध्ये १,३०,००० हून अधिक लोकांचा बळी घेतला आणि लाखो लोक बेघर झाले. हे २०व्या शतकातील सर्वाधिक प्राणघातक चक्रीवादळ मानले जाते. या आपत्तीने आंतरराष्ट्रीय मानवीय मदत यंत्रणेच्या सुधारणांसाठी प्रेरणा दिली आणि बांगलादेशच्या Cyclone Preparedness Programme ला बळ मिळाले.
🏙️ १९९२ – लॉस एंजेलिस दंगली — Rodney King प्रकरण
२९ एप्रिल १९९२ रोजी लॉस एंजेलिस, कॅलिफोर्निया येथे ऐतिहासिक दंगली सुरू झाल्या. Rodney King या कृष्णवर्णीय माणसाला मारहाण केल्याच्या प्रकरणात चार श्वेत पोलिसांना दोषमुक्त ठरवण्यात आले — हे व्हिडिओ टेपवर रेकॉर्ड झाले असतानाही! या निर्णयामुळे Los Angeles मध्ये प्रचंड संताप उसळला आणि सहा दिवस हिंसाचार सुरू राहिला. ५३ लोक मृत्युमुखी पडले, हजारो जखमी झाले आणि $१ अब्ज हून अधिक मालमत्ता नष्ट झाली. या घटनेने अमेरिकेत वर्णवाद आणि पोलिस क्रूरतेच्या चर्चेला नवे वळण दिले.
⚗️ १९९७ – Chemical Weapons Convention (CWC) अमलात आले
२९ एप्रिल १९९७ रोजी Chemical Weapons Convention (CWC) आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे रूप धारण केले. या करारात रासायनिक शस्त्रांचे उत्पादन, साठा आणि वापर यावर बंदी घालण्यात आली. आजपर्यंत १९०+ देशांनी या करारावर स्वाक्षरी केली आहे. Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons (OPCW) ही या करारांची अंमलबजावणी करणारी संस्था आहे — जिला Nobel Peace Prize (२०१३) मिळाला. रासायनिक निःशस्त्रीकरणातील हा एक मोठा आंतरराष्ट्रीय करार आहे.
💍 २०११ – प्रिन्स विलियम आणि केट मिडलटन यांचा शाही विवाह
२९ एप्रिल २०११ रोजी ब्रिटनचे राजकुमार प्रिन्स विलियम (Duke of Cambridge) आणि Catherine Elizabeth “Kate” Middleton यांचा लंडनमधील Westminster Abbey येथे विवाह संपन्न झाला. या शाही विवाह सोहळ्याला तब्बल १,९०० पाहुणे उपस्थित होते, लंडनच्या रस्त्यांवर सुमारे १० लाख लोकांनी उत्सव साजरा केला आणि जगभरातून अंदाजे २ अब्ज लोकांनी दूरचित्रवाणीवर हा सोहळा पाहिला. Kate Middleton — सामान्य नागरिक कुटुंबातून शाही घरात आलेल्या पहिल्या ड्यूकेसपैकी एक.
🏭 २०१३ – रानाप्लाझा इमारत दुर्घटना — बांगलादेश
२४ एप्रिल २०१३ रोजी (नोंद: ही घटना मुख्यतः २४ तारखेची आहे, परंतु काही स्रोत २९ एप्रिलशी जोडतात) बांगलादेशमध्ये Rana Plaza इमारत कोसळली ज्यात १,१३४ कामगारांचा मृत्यू झाला. जगातील चौथी सर्वात मोठी औद्योगिक दुर्घटना. या घटनेने जागतिक कपडे उद्योगातील कामगारांच्या दयनीय स्थितीकडे लक्ष वेधले आणि “Fast Fashion” च्या नैतिकतेवर जागतिक चर्चा सुरू झाली.
२९ एप्रिल – आजच्या दिवशी जन्मलेले महान व्यक्ती
🎨 राजा रवी वर्मा (१८४८–१९०६) – भारतीय चित्रकलेचे महान प्रणेते
राजा रवी वर्मा यांचा जन्म २९ एप्रिल १८४८ रोजी केरळमधील किलिमानूर येथे झाला. ते भारताचे सर्वश्रेष्ठ चित्रकार मानले जातात. त्यांनी भारतीय पौराणिक देवी-देवतांचे आणि पुराणातील कथांचे तैलरंगात चित्रण केले — ज्यामुळे सामान्य भारतीयांसाठी देव-देवतांच्या मूर्तींची एक विशिष्ट प्रतिमा निर्माण झाली. लक्ष्मी, सरस्वती, गणपती यांच्या आजच्या कॅलेंडर चित्रांचा आधार रवी वर्मा यांच्या चित्रांतून आला आहे! त्यांनी भारतात छापखाना (Printing Press) सुरू करून आपली चित्रे सामान्य जनतेपर्यंत पोहोचवली.
🎵 ड्यूक एलिंग्टन (१८९९–१९७४) – Jazz संगीताचा महाराजा
Edward Kennedy “Duke” Ellington यांचा जन्म २९ एप्रिल १८९९ रोजी वॉशिंग्टन डी.सी. येथे झाला. ते अमेरिकन Jazz संगीताच्या इतिहासातील सर्वात महत्त्वाचे संगीतकार, पियानोवादक आणि बँडलीडर मानले जातात. त्यांनी हजारो संगीत रचना केल्या — ज्यात “Take the A Train,” “Mood Indigo,” “Sophisticated Lady” या अजरामर रचनांचा समावेश आहे. त्यांना १३ Grammy Awards आणि Presidential Medal of Freedom मिळाले. Duke Ellington — Jazz ला जागतिक पातळीवर नेणाऱ्या महान कलाकारांपैकी एक.
🎌 हिरोहितो (१९०१–१९८९) – जपानचे सम्राट, शोवा युग
सम्राट हिरोहितो यांचा जन्म २९ एप्रिल १९०१ रोजी टोकियो येथे झाला. ते जपानच्या इतिहासातील सर्वात दीर्घकाळ (१९२६–१९८९, ६३ वर्षे) राज्य करणारे सम्राट होते. त्यांच्या काळाला Shōwa (प्रकाशमान शांती) युग म्हटले जाते. WWII मध्ये जपानच्या विस्तारवादी धोरणाशी त्यांचा संबंध होता — परंतु जपानच्या पराभवानंतर त्यांनी देशाच्या पुनर्बांधणीत महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यांचा जन्मदिन २९ एप्रिल हा जपानमध्ये Shōwa Day म्हणून साजरा केला जातो.
🎻 झुबिन मेहता (१९३६) – जगप्रसिद्ध भारतीय ऑर्केस्ट्रा कंडक्टर
झुबिन मेहता यांचा जन्म २९ एप्रिल १९३६ रोजी मुंबई येथे झाला. ते जगातील सर्वाधिक प्रसिद्ध ऑर्केस्ट्रा कंडक्टर आहेत. त्यांनी Los Angeles Philharmonic, New York Philharmonic आणि Israel Philharmonic Orchestra यांचे नेतृत्व केले. भारतीय पारशी (Parsi) समाजातून आलेल्या झुबिन मेहता यांनी पाश्चात्य शास्त्रीय संगीतात भारताचा गौरव वाढवला. त्यांना Padma Vibhushan (2001) सह अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय सन्मान मिळाले.
🎬 उमा थर्मन (१९७०) – Kill Bill फेम हॉलीवूड अभिनेत्री
Uma Karuna Thurman यांचा जन्म २९ एप्रिल १९७० रोजी बोस्टन, मॅसॅच्युसेट्स, अमेरिका येथे झाला. त्या हॉलीवूडच्या प्रतिभावान आणि बहुआयामी अभिनेत्री आहेत. Quentin Tarantino यांच्या “Pulp Fiction” (१९९४) आणि “Kill Bill” (२००३–२००४) या चित्रपटांनी त्या जगप्रसिद्ध झाल्या. “Pulp Fiction” साठी त्यांना Academy Award नामांकन मिळाले. त्यांच्या वडिलांचे नाव Hinduism तज्ज्ञ Robert Thurman आहे — त्यामुळे त्यांचे नाव Uma (उमा — हिंदू देवीचे नाव) ठेवण्यात आले.
🎾 आंद्रे अगासी (१९७०) – जगातील महान टेनिसपटू
Andre Kirk Agassi यांचा जन्म २९ एप्रिल १९७० रोजी लास व्हेगास, नेवाडा, अमेरिका येथे झाला. ते जगातील महान टेनिसपटूंपैकी एक आहेत. ८ Grand Slam विजेते (US Open: ३, Wimbledon, Australian Open: ४, French Open). Career Golden Slam — चारही Grand Slams आणि Olympic Gold (१९९६, अटलांटा) जिंकणाऱ्या मोजक्या खेळाडूंपैकी एक. त्यांचे आत्मचरित्र “Open” हे सर्वाधिक विकल्या जाणाऱ्या क्रीडा आत्मचरित्रांपैकी एक आहे. पत्नी: Steffi Graf (जर्मन टेनिसपटू).
🎤 जेरी सेनफेल्ड (१९५४) – “Seinfeld” चे निर्माते-अभिनेते
Jerome Allen Seinfeld यांचा जन्म २९ एप्रिल १९५४ रोजी ब्रुकलिन, न्यूयॉर्क येथे झाला. ते अमेरिकेचे प्रसिद्ध कॉमेडियन, अभिनेते आणि TV निर्माते आहेत. NBC वरील “Seinfeld” (१९८९–१९९८) ही TV मालिका अमेरिकन टेलिव्हिजन इतिहासातील सर्वोत्कृष्ट मालिकांपैकी एक मानली जाते. त्यांनी “Comedians in Cars Getting Coffee” ही YouTube मालिका सुरू केली ज्याने डिजिटल Content मध्ये नवा आदर्श घालून दिला.
🎭 मिशेल फेफर (१९५८) – हॉलीवूडची आघाडीची अभिनेत्री
Michelle Pfeiffer यांचा जन्म २९ एप्रिल १९५८ रोजी Santa Ana, कॅलिफोर्निया, अमेरिका येथे झाला. त्या हॉलीवूडच्या अत्यंत प्रतिभावान अभिनेत्री आहेत. “Dangerous Liaisons” (१९८८), “The Fabulous Baker Boys” (१९८९) आणि “Batman Returns” (१९९२) मधील Catwoman भूमिकेसाठी त्या विशेषतः प्रसिद्ध आहेत. त्यांना ३ Academy Award नामांकने मिळाली.
२९ एप्रिल – आजच्या दिवशी निधन झालेले महान व्यक्ती
🎬 अल्फ्रेड हिचकॉक (१८९९–१९८०) – “Suspense चा राजा” — हॉलीवूडचे महान दिग्दर्शक
सर Alfred Joseph Hitchcock यांचे निधन २९ एप्रिल १९८० रोजी झाले. ते इंग्रजी-अमेरिकन चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माते आणि पटकथालेखक होते. “The Master of Suspense” म्हणून ओळखले जाणारे हिचकॉक हे सिनेमाच्या इतिहासातील सर्वाधिक प्रभावशाली दिग्दर्शकांपैकी एक आहेत. “Psycho” (१९६०), “Rear Window” (१९५४), “Vertigo” (१९५८), “The Birds” (१९६३) — या चित्रपटांनी Psychological Thriller हा Genre निर्माण केला. त्यांना पाच Academy Award नामांकने मिळाली परंतु एकही Oscar मिळाला नाही — हे सिनेमा इतिहासातील सर्वात मोठे Oversight मानले जाते.
🧠 लुडविग विटगेन्स्टाईन (१८८९–१९५१) – तत्त्वज्ञानातील क्रांतिकारक विचारवंत
Ludwig Josef Johann Wittgenstein यांचे निधन २९ एप्रिल १९५१ रोजी Cambridge, इंग्लंड येथे झाले. ते ऑस्ट्रियन-ब्रिटिश तत्त्वज्ञ होते आणि २०व्या शतकातील सर्वाधिक प्रभावशाली तत्त्वज्ञांपैकी एक मानले जातात. त्यांनी भाषा आणि तर्कशास्त्र यांचा संबंध तपासताना Analytic Philosophy ला नवा आयाम दिला. “Tractatus Logico-Philosophicus” (१९२१) आणि “Philosophical Investigations” (मरणोत्तर, १९५३) हे त्यांचे महत्त्वाचे ग्रंथ आहेत. त्यांचे मृत्यूच्या आधीचे शेवटचे शब्द होते: “Tell them I’ve had a wonderful life.”
💰 जॉन केनेथ गालब्रेथ (१९०८–२००६) – महान अर्थशास्त्रज्ञ
John Kenneth Galbraith यांचे निधन २९ एप्रिल २००६ रोजी झाले. ते कॅनेडियन-अमेरिकन अर्थशास्त्रज्ञ, लेखक आणि राजनैतिक होते. “The Affluent Society” (१९५८) आणि “The New Industrial State” (१९६७) या पुस्तकांनी अमेरिकन आर्थिक विचारावर खोल प्रभाव पाडला. ते Harvard University चे प्राध्यापक, भारतात अमेरिकेचे राजदूत (१९६१–१९६३) आणि Presidential Medal of Freedom प्राप्तकर्ते होते.
🇮🇳 बाळकृष्ण शर्मा नवीन (१८९७–१९६०) – हिंदी साहित्यातील क्रांतिकारक कवी
बाळकृष्ण शर्मा नवीन यांचे निधन २९ एप्रिल १९६० रोजी झाले. ते भारतीय स्वातंत्र्य आंदोलनातील क्रांतिकारक कवी, पत्रकार आणि राजकारणी होते. त्यांच्या कवितांनी स्वातंत्र्यलढ्याला प्रेरणा दिली. “विप्लव-गान,” “कुंकुम” या त्यांच्या काव्यसंग्रहांनी हिंदी साहित्यात महत्त्वाचे स्थान मिळवले. ते भारताच्या संविधान सभेचे सदस्यही होते.
२९ एप्रिल – जागतिक नृत्य दिन (International Dance Day) आणि शोवा दिन (Shōwa Day)
💃 जागतिक नृत्य दिन म्हणजे काय?
दरवर्षी २९ एप्रिल रोजी जागतिक नृत्य दिन (International Dance Day) साजरा केला जातो. International Theatre Institute (ITI) च्या International Dance Committee ने १९८२ मध्ये हा दिवस घोषित केला — जो UNESCO चा मुख्य कलामंच भागीदार आहे. हा दिवस फ्रेंच नृत्यनाट्यकार Jean-Georges Noverre (जन्म: २९ एप्रिल १७२७) यांच्या जन्मदिनाच्या स्मरणार्थ निवडण्यात आला — ज्यांना “Ballet चे जनक” म्हटले जाते. नृत्याच्या सर्व प्रकारांचे — भारतीय शास्त्रीय, लोकनृत्य, पाश्चात्य नृत्य — उत्सव साजरे करणे हा या दिवसाचा उद्देश आहे.
📌 भारत आणि नृत्य
भारताला नृत्याची समृद्ध परंपरा आहे. ८ शास्त्रीय नृत्य प्रकार Sangeet Natak Akademi ने मान्यता दिलेले आहेत: भरतनाट्यम (तमिळनाडू), कथक (उत्तर भारत), कुचिपुडी (आंध्र प्रदेश), ओडिसी (ओडिशा), मणिपुरी (मणिपूर), कथकली (केरळ), मोहिनीअट्टम (केरळ) आणि सत्त्रिया (आसाम). महाराष्ट्रात लावणी, तमाशा, धनगरी गजा, लेझीम हे लोकनृत्य प्रसिद्ध आहेत.
🎌 शोवा दिन (Shōwa Day) — जपान
२९ एप्रिल हा जपानमध्ये Shōwa Day म्हणून राष्ट्रीय सुट्टी आहे. हा दिवस माजी सम्राट हिरोहितो (Shōwa Emperor) यांच्या जन्मदिनाच्या स्मरणार्थ पाळला जातो. जपानच्या Golden Week (एप्रिल अखेर ते मे सुरुवात) या राष्ट्रीय सुट्ट्यांच्या आठवड्याची सुरुवात याच दिवशी होते. Golden Week मध्ये Shōwa Day (२९ एप्रिल), Constitution Day (३ मे), Greenery Day (४ मे), Children’s Day (५ मे) यांचा समावेश आहे.
MPSC / UPSC Quick Reference – २९ एप्रिल दिनविशेष
| वर्ष | घटना / व्यक्ती | महत्त्व / MPSC कोण |
|---|---|---|
| १४२९ | जोन ऑफ आर्क — ऑर्लिन्स प्रवेश | Hundred Years’ War; फ्रान्सची राष्ट्रीय नायिका; Catholic Saint (१९२०) |
| १७२७ | Jean-Georges Noverre — जन्म | Ballet चे जनक; International Dance Day: २९ एप्रिल |
| १७७० | कॅप्टन जेम्स कुक — Botany Bay | ऑस्ट्रेलियाची पहिली ब्रिटिश लँडिंग; New South Wales नामकरण |
| १७८९ | जॉर्ज वॉशिंग्टन — शपथविधी | अमेरिकेचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष; Two-Term Tradition; “Father of His Country” |
| १८४८ | राजा रवी वर्मा — जन्म | “Father of Modern Indian Art”; केरळ; Oleograph Printing; देव-देवतांचे चित्रकार |
| १८९९ | ड्यूक एलिंग्टन — जन्म | Jazz Legend; “Take the A Train”; १३ Grammy; Presidential Medal of Freedom |
| १९०१ | सम्राट हिरोहितो — जन्म | Shōwa Emperor; जपानचे दीर्घकाळ सम्राट; Shōwa Day: २९ एप्रिल |
| १९१३ | Zipper पेटंट — Gideon Sundback | रोजच्या जीवनातील महत्त्वाचा शोध; National Zipper Day |
| १९१६ | Siege of Kut — ब्रिटिश-भारतीय शरणागती | WWI; Mesopotamia; १०,००० सैनिक कैदी; ब्रिटिश इतिहासातील मोठी शरणागती |
| १९४५ | डाखाऊ मुक्ती + हिटलर-Eva Braun विवाह | First Nazi Concentration Camp; Holocaust; WWII अंतिम दिवस |
| १९७५ | साइगॉन पतन — Vietnam War समाप्ती | Fall of Saigon; Operation Frequent Wind; Vietnam Reunification (१९७६) |
| १९९१ | बांगलादेश चक्रीवादळ | १,३०,०००+ मृत; विसाव्या शतकातील सर्वाधिक प्राणघातक; Cyclone Preparedness |
| १९९७ | Chemical Weapons Convention — लागू | OPCW (Nobel २०१३); The Hague; १९०+ देश सदस्य; भारत सदस्य |
| २०११ | Prince William + Kate Middleton विवाह | Westminster Abbey; २ अब्ज दर्शक; Duke and Duchess of Cambridge |
थोडक्यात – २९ एप्रिल दिनविशेष
२९ एप्रिल हा दिवस जागतिक इतिहासात अनेक महत्त्वाच्या घटनांचा साक्षीदार आहे. जोन ऑफ आर्क यांचा ऑर्लिन्स प्रवेश (१४२९) आणि फ्रान्सच्या स्वातंत्र्याचा मार्ग, कॅप्टन जेम्स कुक यांची ऑस्ट्रेलियात पहिली लँडिंग (१७७०), जॉर्ज वॉशिंग्टन यांचा शपथविधी (१७८९) — अमेरिकी लोकशाहीची सुरुवात, डाखाऊ मुक्ती आणि हिटलर-इव्हा ब्राऊन विवाह (१९४५), साइगॉनचे पतन आणि व्हिएतनाम युद्धाचा अंत (१९७५), बांगलादेश चक्रीवादळ (१९९१), Chemical Weapons Convention (१९९७) आणि प्रिन्स विलियम-केट यांचा शाही विवाह (२०११) — या सर्व घटना याच दिवशी घडल्या. राजा रवी वर्मा, ड्यूक एलिंग्टन, झुबिन मेहता, आंद्रे अगासी आणि उमा थर्मन यांचे जन्म याच तारखेशी जोडलेले आहेत. आज जागतिक नृत्य दिन (International Dance Day) आणि जपानचा Shōwa Day म्हणूनही हा दिवस पाळला जातो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न – २९ एप्रिल दिनविशेष (FAQ)
२९ एप्रिल हा कोणता विशेष दिन म्हणून ओळखला जातो?
२९ एप्रिल हा जागतिक नृत्य दिन (International Dance Day) म्हणून ओळखला जातो. ITI च्या International Dance Committee ने १९८२ मध्ये हा दिवस घोषित केला — “Ballet चे जनक” Jean-Georges Noverre (जन्म: २९ एप्रिल १७२७) यांच्या स्मरणार्थ. तसेच हा जपानमध्ये Shōwa Day (माजी सम्राट हिरोहितो यांचा जन्मदिन) म्हणून राष्ट्रीय सुट्टी आहे आणि जपानच्या Golden Week चा प्रारंभ होतो.
जोन ऑफ आर्क यांनी २९ एप्रिल १४२९ रोजी काय केले?
२९ एप्रिल १४२९ रोजी केवळ १७ वर्षांची जोन ऑफ आर्क फ्रेंच सैन्याचे नेतृत्व करत ऑर्लिन्स शहरात दाखल झाली. इंग्रजांनी या शहराला अनेक महिन्यांपासून वेढा घातला होता (Hundred Years’ War). जोन ऑफ आर्कने फ्रेंच सैन्याला नवी उर्जा दिली आणि पुढील काही दिवसांत ऑर्लिन्सचा वेढा उठवला. ही घटना Hundred Years’ War मधील एक निर्णायक वळण ठरली. जोन ऑफ आर्क आज फ्रान्सची राष्ट्रीय नायिका आणि Catholic Church ने मान्यता दिलेली संत (Canonized १९२०) आहे.
राजा रवी वर्मा कोण होते?
राजा रवी वर्मा (जन्म: २९ एप्रिल १८४८) हे केरळमधील किलिमानूर येथे जन्मलेले भारताचे महान चित्रकार होते. ते “Father of Modern Indian Art” म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी भारतीय पौराणिक देवी-देवतांचे तैलरंगात अलौकिक चित्रण केले. आजच्या कॅलेंडरवरील लक्ष्मी, सरस्वती, गणपती यांच्या प्रतिमांचा आधार रवी वर्मा यांच्या चित्रांतून आला आहे. त्यांनी Oleograph Printing द्वारे आपली चित्रे सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचवली.
Chemical Weapons Convention (CWC) कधी अमलात आला आणि त्याचे महत्त्व काय?
Chemical Weapons Convention (CWC) २९ एप्रिल १९९७ रोजी अधिकृतपणे अमलात आला. या करारात रासायनिक शस्त्रांचे उत्पादन, साठा आणि वापर यावर बंदी घालण्यात आली. आजपर्यंत १९०+ देशांनी या करारावर स्वाक्षरी केली आहे. या करारांची अंमलबजावणी करणाऱ्या OPCW (Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons) ला Nobel Peace Prize (२०१३) मिळाला. भारत CWC चा सदस्य आहे. OPCW चे मुख्यालय The Hague, Netherlands येथे आहे.
व्हिएतनाम युद्ध २९ एप्रिल १९७५ रोजी कसे संपले?
२९-३० एप्रिल १९७५ रोजी Operation Frequent Wind अंतर्गत अमेरिकेचे शेवटचे लोक आणि हेलिकॉप्टर साइगॉन (दक्षिण व्हिएतनामची राजधानी) मधून बाहेर पडले. उत्तर व्हिएतनामी सैन्याने साइगॉन ताब्यात घेतला आणि व्हिएतनाम युद्धाचा अंत झाला. या दिवशी काढलेला “Fall of Saigon” फोटो अमेरिकन इतिहासातील सर्वात प्रसिद्ध फोटोंपैकी एक आहे. व्हिएतनाम अधिकृतपणे एकत्र झाला — २ जुलै १९७६ रोजी.
झुबिन मेहता कोण आहेत आणि त्यांचे महत्त्व काय?
झुबिन मेहता (जन्म: २९ एप्रिल १९३६, मुंबई) हे भारतीय पारशी समाजातून आलेले जगातील सर्वाधिक प्रसिद्ध ऑर्केस्ट्रा कंडक्टर आहेत. त्यांनी Los Angeles Philharmonic, New York Philharmonic आणि Israel Philharmonic Orchestra यांचे नेतृत्व केले. पाश्चात्य शास्त्रीय संगीतात उच्च पदावर पोहोचलेले ते आघाडीचे भारतीय कंडक्टर आहेत. त्यांना Padma Vibhushan (२००१) सह अनेक भारतीय आणि आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले.
अल्फ्रेड हिचकॉक यांचे निधन कधी झाले आणि त्यांना का ओळखले जाते?
अल्फ्रेड हिचकॉक यांचे निधन २९ एप्रिल १९८० रोजी झाले. ते “Master of Suspense” या नावाने प्रसिद्ध होते. “Psycho” (१९६०), “Rear Window” (१९५४), “Vertigo” (१९५८), “The Birds” (१९६३) या चित्रपटांनी Psychological Thriller हा Genre निर्माण केला. “Vertigo” हा Sight & Sound च्या सर्वकालीन महान चित्रपटांच्या यादीत पहिल्या क्रमांकावर आहे. आपल्या जवळजवळ सर्व चित्रपटांत Cameo करण्याची त्यांची परंपरा प्रसिद्ध होती.
