इतिहासाच्या प्रत्येक दिवशी काही ना काही महत्त्वाच्या घटना घडलेल्या असतात. २४ एप्रिल हा दिवस भारतीय आणि जागतिक इतिहासात अत्यंत महत्त्वाच्या घटनांनी भरलेला आहे. हा दिवस भारतात राष्ट्रीय पंचायती राज दिन म्हणून साजरा केला जातो. याच दिवशी आर्मेनियन नरसंहाराची सुरुवात (१९१५), आयर्लंडमधील ईस्टर राइझिंग (१९१६), हबल स्पेस टेलिस्कोपचे प्रक्षेपण (१९९०), सचिन तेंडुलकर यांचा जन्म (१९७३) आणि डॉ. राजकुमार यांचा जन्म (१९२९) या ऐतिहासिक घटना घडल्या. आज आपण जाणून घेऊया २४ एप्रिलच्या दिनविशेष माहिती — महत्त्वाच्या घटना, जन्म, मृत्यू आणि विशेष दिन.
२४ एप्रिलच्या महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना
१८०० – अमेरिकेच्या काँग्रेस ग्रंथालयाची (Library of Congress) स्थापना
२४ एप्रिल १८०० रोजी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जॉन अॅडम्स यांनी काँग्रेससाठी पुस्तके खरेदीसाठी $५,००० देणगी देणाऱ्या कायद्यावर स्वाक्षरी केली आणि Library of Congress ची स्थापना झाली. आज ही जगातील सर्वात मोठी ग्रंथालय असून त्यात १७ कोटींहून अधिक संग्रह-वस्तू आहेत. ज्ञानाचे संरक्षण आणि प्रसार करण्यासाठी स्थापित झालेल्या या संस्थेला “जगाचे ग्रंथालय” असेही म्हटले जाते.
१९१५ – आर्मेनियन नरसंहाराची सुरुवात – विसाव्या शतकातील पहिला नरसंहार
२४ एप्रिल १९१५ रोजी ऑटोमन साम्राज्याने कॉन्स्टँटिनोपल (आताचे इस्तंबूल) येथून सुमारे २५० आर्मेनियन बुद्धिजीवी आणि समाजनेत्यांना अटक करून त्यांची हत्या केली. या घटनेने व्यापक आर्मेनियन नरसंहाराची (Armenian Genocide) सुरुवात झाली. पुढील काही वर्षांत ऑटोमन सरकारने आर्मेनियन लोकांवर पद्धतशीर अत्याचार केले — जबरदस्तीने हद्दपारी, उपासमार, हत्या यांमुळे सुमारे १५ लाख आर्मेनियन लोक मृत्युमुखी पडले. हा विसाव्या शतकातील पहिला आधुनिक नरसंहार मानला जातो. अर्मेनिया, फ्रान्स, अमेरिकेसह अनेक देश आजही २४ एप्रिल हा आर्मेनियन नरसंहार स्मृतिदिन म्हणून पाळतात.
१९१६ – ईस्टर राइझिंग – आयर्लंडच्या स्वातंत्र्यलढ्याचा टर्निंग पॉइंट
२४ एप्रिल १९१६ रोजी (ईस्टर सोमवारी) आयर्लंडमध्ये ब्रिटिश राजवटीविरुद्ध ऐतिहासिक ईस्टर राइझिंग (Easter Rising) सुरू झाला. पॅट्रिक पीर्स, जेम्स कॉनोली आणि इतर आयरिश प्रजासत्ताक नेत्यांनी डब्लिनमधील महत्त्वाच्या इमारती ताब्यात घेतल्या, विशेषतः जनरल पोस्ट ऑफिस, आणि आयरिश प्रजासत्ताक घोषित केले. ब्रिटिशांनी एका आठवड्यात हा उठाव दडपला आणि नेत्यांना फाशी दिली. तथापि, या उठावाने आयरिश स्वातंत्र्याच्या भावनेला इतकी चालना दिली की पुढे १९२२ मध्ये आयर्लंडला स्वातंत्र्य मिळाले.
१९५३ – विन्स्टन चर्चिल यांना नाइटहूड प्रदान
२४ एप्रिल १९५३ रोजी राणी एलिझाबेथ द्वितीय यांनी ब्रिटनचे महान नेते विन्स्टन चर्चिल यांना “Knight of the Garter” (नाइटहूड) प्रदान केला. दुसऱ्या महायुद्धात नाझी जर्मनीविरुद्ध लढताना ब्रिटनला नेतृत्व देण्याच्या त्यांच्या ऐतिहासिक योगदानाची ही मान्यता होती.
१९५५ – बांडुंग परिषद समाप्त – अलिप्ततावादी चळवळीचा पाया
२४ एप्रिल १९५५ रोजी इंडोनेशियाच्या बांडुंग येथे झालेली आशिया-आफ्रिका परिषद समाप्त झाली. ९ ते २४ एप्रिल दरम्यान झालेल्या या परिषदेत भारत, इंडोनेशिया, मिसर, बर्मा, सिलोन यांसह २९ देशांनी भाग घेतला. या परिषदेतून “बांडुंग जाहीरनामा” निघाला ज्यात वसाहतवाद, वर्णभेद आणि शीतयुद्धातील गटबाजी यांचा निषेध करण्यात आला. या परिषदेनेच पुढे अलिप्ततावादी चळवळ (Non-Aligned Movement – NAM) साठी मार्ग प्रशस्त केला.
१९६७ – कॉसमोनॉट व्लादिमीर कोमारोव्ह – अवकाशात मृत्युमुखी पडलेले पहिले मानव
२४ एप्रिल १९६७ रोजी सोव्हिएत अवकाशवीर व्लादिमीर कोमारोव्ह हे अवकाश मोहिमेत मृत्युमुखी पडणारे जगातील पहिले मानव ठरले. सोयूझ-१ या अवकाशयानाच्या पृथ्वीवरील परतीच्या वेळी मुख्य पॅराशूट उघडण्यात अपयश आले आणि अवकाशयान प्रचंड वेगाने जमिनीवर आपटले. या दुर्घटनेने अवकाश अन्वेषणातील सुरक्षिततेवर पुन्हा एकदा लक्ष केंद्रित झाले.
१९९० – हबल स्पेस टेलिस्कोप अवकाशात – विश्वाचे नवे दरवाजे उघडले
२४ एप्रिल १९९० रोजी अमेरिकेच्या NASA ने Space Shuttle Discovery द्वारे हबल स्पेस टेलिस्कोप (Hubble Space Telescope) पृथ्वीच्या कक्षेत प्रक्षेपित केले. खगोलशास्त्रज्ञ एडविन हबल यांच्या नावाने ओळखली जाणारी ही दुर्बीण पृथ्वीच्या वातावरणाच्या वर असल्यामुळे वातावरणीय विकृतीशिवाय अत्यंत स्पष्ट प्रतिमा मिळवू शकते. सुरुवातीला आरशात एक दोष होता ज्यामुळे प्रतिमा धुक्यासारख्या येत होत्या. परंतु १९९३ मध्ये दुरुस्ती मोहिमेनंतर हबलने विश्वाच्या नितळ, आश्चर्यकारक प्रतिमा पाठवण्यास सुरुवात केली. हबलने विश्वाचे वय (१३.८ अब्ज वर्षे), आकाशगंगांचे अस्तित्व, ब्रह्मांडाच्या विस्ताराचा वेग आणि डार्क एनर्जी यांसह अनेक मूलभूत शोध लावण्यास मदत केली.
१९९३ – राज्यघटनेची ७३वी दुरुस्ती लागू – भारतात पंचायती राज दिनाचा जन्म
२४ एप्रिल १९९३ रोजी भारताच्या राज्यघटनेची ७३वी घटनादुरुस्ती (73rd Constitutional Amendment Act, 1992) लागू झाली. या दुरुस्तीने भारतातील ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांना — पंचायती राज संस्थांना — घटनात्मक दर्जा प्रदान केला. या ऐतिहासिक घटनेच्या स्मरणार्थ दरवर्षी २४ एप्रिल हा राष्ट्रीय पंचायती राज दिन म्हणून साजरा केला जातो.
१९८० – इराण ओलिसकांड – अमेरिकेची Operation Eagle Claw फसली
२४ एप्रिल १९८० रोजी अमेरिकेने इराणमधील तेहरान येथे पकडलेल्या ५२ ओलिसांना सोडवण्यासाठी Operation Eagle Claw या लष्करी मोहिमेचा प्रयत्न केला. परंतु ही मोहीम पूर्णपणे फसली — रणगाड्याच्या इंधन भरण्याच्या अपघातात आठ अमेरिकी सैनिक मारले गेले. या अपयशाने राष्ट्राध्यक्ष जिमी कार्टर यांच्या प्रतिमेला मोठा धक्का बसला. ओलिस संकट (नोव्हेंबर १९७९ ते जानेवारी १९८१) हे अमेरिका-इराण संबंधांतील एक निर्णायक वळण ठरले.
२४ एप्रिल – आजच्या दिवशी जन्मलेले महान व्यक्ती
सचिन रमेश तेंडुलकर (१९७३) – क्रिकेटचा देव
सचिन रमेश तेंडुलकर यांचा जन्म २४ एप्रिल १९७३ रोजी मुंबई येथे झाला. ते भारताचे सर्वाधिक प्रतिभावान क्रिकेटपटू असून जगभर “क्रिकेटचा देव” म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी वयाच्या १६ व्या वर्षी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले (नोव्हेंबर १९८९) आणि २४ वर्षांच्या दीर्घ कारकिर्दीत असंख्य विक्रम प्रस्थापित केले. ते आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये १०० शतके ठोकणारे जगातील एकमेव फलंदाज आहेत. कसोटी क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक १५,९२१ धावा आणि एकदिवसीय सामन्यांमध्ये सर्वाधिक १८,४२६ धावा हे त्यांचे विक्रम आजही अबाधित आहेत. भारत सरकारने त्यांना भारतरत्न (२०१४) प्रदान केला — ते हा पुरस्कार मिळवणारे पहिले क्रीडापटू ठरले.
डॉ. राजकुमार (१९२९–२००६) – कन्नड चित्रपटसृष्टीचे नटसार्वभौम
सिंगनल्लूर पुट्टस्वामय्या मुत्तुराज (डॉ. राजकुमार) यांचा जन्म २४ एप्रिल १९२९ रोजी झाला. ते कन्नड चित्रपटसृष्टीचे सर्वोच्च अभिनेते, गायक आणि सांस्कृतिक प्रतीक मानले जातात. त्यांनी २०५ हून अधिक चित्रपटांत भूमिका केल्या. वयाच्या आठव्या वर्षापासून गुब्बी व्हिरण्णांच्या नाटक कंपनीत काम करण्यास सुरुवात केलेल्या राजकुमार यांनी पुढे कन्नड सिनेमाला राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय ओळख मिळवून दिली. कर्नाटक सरकारने त्यांना नटसार्वभौम ही उपाधी दिली. ते कर्नाटक रत्न पुरस्काराचे पहिले मानकरी होते. १२ एप्रिल २००६ रोजी त्यांचे निधन झाले.
विक्रम साराभाई (१९१९–१९७१) – भारतीय अवकाश कार्यक्रमाचे जनक
विक्रम साराभाई यांचा जन्म १२ ऑगस्ट १९१९ रोजी अहमदाबादमध्ये झाला. ते भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेचे (ISRO) संस्थापक आणि भारतीय अवकाश कार्यक्रमाचे जनक मानले जातात. विशेष उल्लेखनीय म्हणजे, ISRO च्या पहिल्या उपग्रह “आर्यभट्ट” चे काम त्यांनीच सुरू केले होते, परंतु त्याचे प्रक्षेपण पाहायला ते जगले नाहीत. त्यांनी भौतिक संशोधन प्रयोगशाळा (PRL, अहमदाबाद), ISRO, IIM अहमदाबाद आणि इतर अनेक संस्थांची स्थापना केली.
बार्बरा स्ट्रायसँड (१९४२) – अमेरिकेची बहुआयामी कलाकार
बार्बरा स्ट्रायसँड यांचा जन्म २४ एप्रिल १९४२ रोजी न्यूयॉर्क येथे झाला. त्या अमेरिकेच्या एक आघाडीच्या गायिका, अभिनेत्री, संगीतकार आणि चित्रपट दिग्दर्शक आहेत. दोन ऑस्कर, दहा ग्रॅमी, पाच एमी पुरस्कारांसह त्यांनी “EGOT” (Emmy, Grammy, Oscar, Tony) हे दुर्मिळ यश मिळवले आहे. त्या मनोरंजन क्षेत्रात सर्वाधिक पुरस्कार विजेत्या महिला कलाकारांपैकी एक आहेत.
बिश्नुराम मेधी (१८८८–१९५४) – आसामचे स्वातंत्र्यसेनानी व मुख्यमंत्री
बिश्नुराम मेधी यांचा जन्म २४ एप्रिल १८८८ रोजी आसाममधील हाजो येथे झाला. ते भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील सक्रिय सदस्य आणि आसामचे माजी मुख्यमंत्री (१९५०-५२) होते. त्यांनी नंतर मद्रास (आताचे तमिळनाडू) चे राज्यपाल (१९५२-५७) म्हणूनही काम केले.
२४ एप्रिल – आजच्या दिवशी निधन झालेले महान व्यक्ती
व्लादिमीर कोमारोव्ह (१९२७–१९६७) – अवकाशात मृत्युमुखी पडलेले पहिले मानव
व्लादिमीर मिखाइलोविच कोमारोव्ह यांचे निधन २४ एप्रिल १९६७ रोजी अवकाश मोहिमेत झाले. सोयूझ-१ यानाच्या पृथ्वीवर परतण्याच्या वेळी पॅराशूट यंत्रणा कार्य करण्यात अपयशी ठरली आणि यान प्रचंड वेगाने जमिनीवर कोसळले. कोमारोव्ह हे अवकाश मोहिमेत प्राण गमावणारे जगातील पहिले मानव ठरले. ते सोयूझ यानाचे पहिले पायलट होते आणि आधीच्या मोहिमेत (१९६४) Voskhod-1 मधूनही अवकाशात गेले होते.
एस. एल. किर्लोस्कर (१८९२–१९८३) – भारतीय उद्योगाचे महान प्रणेते
शांताराम लक्ष्मण किर्लोस्कर (एस. एल. किर्लोस्कर) यांचे निधन २४ एप्रिल १९८३ रोजी पुण्यात वयाच्या ९१ व्या वर्षी झाले. किर्लोस्कर उद्योग समूहाचे हे संस्थापक भारताच्या स्वदेशी औद्योगिक क्रांतीचे एक महत्त्वाचे प्रतीक होते. त्यांनी कृषी अवजारे, पंप, इंजिन बनवण्याच्या उद्योगाची पायाभरणी केली जी भारतीय शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरली.
रॉबर्ट पर्सिग (१९२८–२०१७) – “Zen and the Art of Motorcycle Maintenance” चे लेखक
रॉबर्ट पर्सिग यांचे निधन २४ एप्रिल २०१७ रोजी झाले. ते अमेरिकन लेखक आणि तत्त्वज्ञ होते. त्यांची “Zen and the Art of Motorcycle Maintenance” (१९७४) ही कादंबरी जगातील सर्वाधिक विकल्या गेलेल्या तत्त्वज्ञान-कादंबऱ्यांपैकी एक आहे. या पुस्तकाने पाश्चात्त्य तत्त्वज्ञान आणि पौर्वात्य विचार यांचा अनोखा समन्वय साधला.
२४ एप्रिल – राष्ट्रीय पंचायती राज दिन – संपूर्ण माहिती
राष्ट्रीय पंचायती राज दिन म्हणजे काय?
दरवर्षी २४ एप्रिल रोजी भारतात राष्ट्रीय पंचायती राज दिन (National Panchayati Raj Day) साजरा केला जातो. २४ एप्रिल १९९३ रोजी भारताच्या राज्यघटनेची ७३वी घटनादुरुस्ती लागू झाली आणि पंचायती राज संस्थांना घटनात्मक दर्जा मिळाला — या घटनेच्या स्मरणार्थ हा दिवस साजरा केला जातो. पहिला राष्ट्रीय पंचायती राज दिन २४ एप्रिल २०१० रोजी माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांच्या काळात साजरा करण्यात आला.
७३व्या घटनादुरुस्तीचे महत्त्व काय?
स्वातंत्र्यानंतर अनेक दशके भारतातील ग्रामीण शासनव्यवस्था कमकुवत होती. राजीव गांधी यांनी पंचायती राज संस्था बळकट करण्याची दृष्टी मांडली आणि त्यांच्या प्रयत्नांनंतर पी. व्ही. नरसिंह राव यांच्या सरकारच्या काळात ७३वी घटनादुरुस्ती (१९९२) मंजूर झाली. या दुरुस्तीने पंचायती राज संस्थांना राज्यघटनेत भाग-९ अंतर्गत कायदेशीर दर्जा दिला, नियमित निवडणुका अनिवार्य केल्या, SC/ST आणि महिलांसाठी जागा राखीव केल्या आणि राज्य निवडणूक आयोग व राज्य वित्त आयोग स्थापन करणे बंधनकारक केले.
पंचायती राज त्रिस्तरीय रचना
भारतातील पंचायती राज व्यवस्था तीन स्तरांवर कार्य करते. ग्राम स्तरावर ग्रामपंचायत, मध्यवर्ती (तालुका/ब्लॉक) स्तरावर पंचायत समिती आणि जिल्हा स्तरावर जिल्हा परिषद अशी त्रिस्तरीय रचना आहे. सर्व प्रौढ गावकऱ्यांचा समावेश असलेल्या ग्रामसभेला पंचायती राज व्यवस्थेचा पाया मानले जाते. भारतात आज सुमारे २.५ लाखाहून अधिक ग्रामपंचायती असून त्या देशातील ग्रामीण लोकसंख्येच्या थेट सेवेत आहेत.
पंचायती राज दिनाच्या उत्सवाची वैशिष्ट्ये
राष्ट्रीय पंचायती राज दिनाच्या निमित्ताने केंद्र सरकारच्या पंचायती राज मंत्रालयाकडून देशभरातील उत्कृष्ट पंचायतींना पंचायत सशक्तीकरण पुरस्कार आणि नानाजी देशमुख राष्ट्रीय गौरव ग्रामसभा पुरस्कार देण्यात येतात. पंतप्रधान या दिवशी देशभरातील पंचायतींशी थेट संवाद साधतात आणि विविध डिजिटल सुविधा व उपक्रम सुरू करतात.
MPSC / UPSC Quick Reference – २४ एप्रिल दिनविशेष
| वर्ष | घटना / व्यक्ती | महत्त्व / MPSC कोण |
|---|---|---|
| १८०० | Library of Congress स्थापना (USA) | जगातील सर्वात मोठे ग्रंथालय; १७ कोटी+ संग्रह |
| १९१५ | आर्मेनियन नरसंहार सुरुवात | विसाव्या शतकाचा पहिला नरसंहार; १५ लाख+ बळी |
| १९१६ | ईस्टर राइझिंग, आयर्लंड | आयर्लंड स्वातंत्र्यलढ्याचा टर्निंग पॉइंट; १९२२ स्वातंत्र्य |
| १९२९ | डॉ. राजकुमार – जन्म | कन्नड सिनेमाचे नटसार्वभौम; दादासाहेब फाळके (१९९५) |
| १९५३ | विन्स्टन चर्चिल – नाइटहूड | WW2 नेतृत्व; Britain चे माजी PM |
| १९५५ | बांडुंग परिषद समाप्त | NAM चा पाया; नेहरू, सुकार्नो, नासेर सहभाग |
| १९६७ | व्लादिमीर कोमारोव्ह – अवकाशात मृत्यू | अवकाशात मृत्युमुखी पडलेले जगातील पहिले मानव |
| १९७३ | सचिन तेंडुलकर – जन्म | भारतरत्न (२०१४); १०० आंतरराष्ट्रीय शतके; पहिले क्रीडापटू भारतरत्न |
| १९९० | हबल स्पेस टेलिस्कोप प्रक्षेपण | NASA; Space Shuttle Discovery; विश्वाचे वय निश्चित |
| १९९३ | ७३वी घटनादुरुस्ती लागू – पंचायती राज | राष्ट्रीय पंचायती राज दिन; ग्रामसभा, त्रिस्तरीय रचना |
| २०१० | पहिला राष्ट्रीय पंचायती राज दिन | मनमोहन सिंग सरकार; दरवर्षी २४ एप्रिल |
थोडक्यात – २४ एप्रिल दिनविशेष
२४ एप्रिल हा दिवस भारताच्या लोकशाहीच्या इतिहासात विशेष स्थान असलेला आहे — याच दिवशी राष्ट्रीय पंचायती राज दिन साजरा होतो कारण ७३वी घटनादुरुस्ती (१९९३) याच दिवशी लागू झाली. क्रिकेटचा देव सचिन तेंडुलकर (जन्म १९७३) आणि कन्नड सिनेमाचे नटसार्वभौम डॉ. राजकुमार (जन्म १९२९) यांचा हा जन्मदिन आहे. हबल स्पेस टेलिस्कोप (१९९०) याच दिवशी अवकाशात गेले. आर्मेनियन नरसंहाराची सुरुवात (१९१५), ईस्टर राइझिंग (१९१६), बांडुंग परिषद समाप्ती (१९५५) आणि अवकाशात प्राण गमावणारे पहिले मानव कोमारोव्ह (१९६७) या सर्व घटनाही याच दिवसाशी जोडल्या आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न – २४ एप्रिल दिनविशेष (FAQ)
२४ एप्रिल हा भारतात कोणता दिवस म्हणून साजरा केला जातो?
२४ एप्रिल हा दिवस भारतात राष्ट्रीय पंचायती राज दिन (National Panchayati Raj Day) म्हणून साजरा केला जातो. २४ एप्रिल १९९३ रोजी भारताच्या राज्यघटनेची ७३वी घटनादुरुस्ती लागू झाली आणि पंचायती राज संस्थांना घटनात्मक दर्जा मिळाला. या ऐतिहासिक घटनेच्या स्मरणार्थ दरवर्षी हा दिवस साजरा केला जातो. पहिला राष्ट्रीय पंचायती राज दिन २४ एप्रिल २०१० रोजी साजरा झाला.
सचिन तेंडुलकर यांचा जन्म कधी झाला?
सचिन रमेश तेंडुलकर यांचा जन्म २४ एप्रिल १९७३ रोजी मुंबई येथे झाला. ते जगातील एकमेव फलंदाज आहेत ज्यांनी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये १०० शतके ठोकली आहेत. भारत सरकारने त्यांना २०१४ मध्ये भारतरत्न प्रदान केला — हा पुरस्कार मिळवणारे ते पहिले क्रीडापटू ठरले.
७३वी घटनादुरुस्ती कधी लागू झाली?
भारताच्या राज्यघटनेची ७३वी घटनादुरुस्ती (Constitution 73rd Amendment Act, 1992) २४ एप्रिल १९९३ रोजी लागू झाली. या दुरुस्तीने पंचायती राज संस्थांना घटनात्मक दर्जा दिला, नियमित निवडणुका बंधनकारक केल्या आणि SC, ST व महिलांसाठी जागा राखीव केल्या. लोकसभेत ही दुरुस्ती २२ डिसेंबर १९९२ रोजी मंजूर झाली होती.
हबल स्पेस टेलिस्कोप कधी प्रक्षेपित झाले?
हबल स्पेस टेलिस्कोप (Hubble Space Telescope) २४ एप्रिल १९९० रोजी NASA ने Space Shuttle Discovery द्वारे पृथ्वीच्या कक्षेत प्रक्षेपित केले. खगोलशास्त्रज्ञ एडविन हबल यांच्या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या दुर्बिणीने विश्वाचे वय, आकाशगंगांचे अस्तित्व आणि ब्रह्मांडाच्या विस्ताराविषयी मूलभूत शोध लावण्यास मदत केली. ते पृथ्वीपासून सुमारे ५४७ किमी उंचीवर कार्यरत आहे.
आर्मेनियन नरसंहार कधी सुरू झाला?
आर्मेनियन नरसंहाराची सुरुवात २४ एप्रिल १९१५ रोजी झाली, जेव्हा ऑटोमन साम्राज्याने कॉन्स्टँटिनोपल येथून सुमारे २५० आर्मेनियन बुद्धिजीवी आणि समाजनेत्यांना अटक करून त्यांची हत्या केली. पुढील काही वर्षांत सुमारे १५ लाख आर्मेनियन मृत्युमुखी पडले. हा विसाव्या शतकातील पहिला आधुनिक नरसंहार मानला जातो. दरवर्षी २४ एप्रिल हा आर्मेनियन नरसंहार स्मृतिदिन म्हणून जगभर पाळला जातो.
ईस्टर राइझिंग (Easter Rising) म्हणजे काय?
ईस्टर राइझिंग हा २४ एप्रिल १९१६ रोजी आयर्लंडमध्ये ब्रिटिश राजवटीविरुद्ध झालेला सशस्त्र उठाव आहे. पॅट्रिक पीर्स, जेम्स कॉनोली यांच्या नेतृत्वाखाली आयरिश प्रजासत्ताकवाद्यांनी डब्लिनमधील प्रमुख इमारती ताब्यात घेतल्या आणि आयरिश प्रजासत्ताक घोषित केले. ब्रिटिशांनी हा उठाव दडपला आणि नेत्यांना फाशी दिली, परंतु या घटनेने आयरिश स्वातंत्र्यचळवळ अधिक तीव्र झाली आणि १९२२ मध्ये आयर्लंडला स्वातंत्र्य मिळाले.
पंचायती राज त्रिस्तरीय रचना कोणती आहे?
भारतातील पंचायती राज व्यवस्था त्रिस्तरीय आहे. पहिला स्तर — ग्रामपंचायत (ग्राम स्तर); दुसरा स्तर — पंचायत समिती / मध्यवर्ती पंचायत (तालुका/ब्लॉक स्तर); तिसरा स्तर — जिल्हा परिषद (जिल्हा स्तर). या संपूर्ण व्यवस्थेचा पाया म्हणजे ग्रामसभा — ज्यात गावातील सर्व प्रौढ मतदार सदस्य असतात. ७३व्या घटनादुरुस्तीने या संस्थांना घटनात्मक दर्जा दिला.
